ΔΥΟ ΕΞΟΧΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ


ΑΠΟ ΤΟ ΑΔΙΕΞΟΔΟ ΣΤΗΝ …  ΟΥΤΟΠΙΑ

(αναδημοσίευση από την «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»,15/3/2016)

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Επόμενος σταθμός:Ουτοπία

Επόμενος σταθμός:Ουτοπία

Πέμπτη ημέρα σήμερα του 18ου διεθνούς φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης Εικόνες του 21ου αιώνα και τα προγράμματα συνεχίζονται κανονικά. Βασικό μέλημα του γράφοντος είναι να παρακολουθήσουμε τις επιδόσεις των Ελλήνων σκηνοθετών στις ταινίες τεκμηρίωσης. Στο σημερινό σημείωμα ξεχωρίζω δύο εξαιρετικές από κάθε πλευρά.  Είναι δουλειές δύο έμπειρων και πολύ καλλιεργημένων δημιουργών, της Μαριάννας Οικονόμου και του Σαλονικιού Απόστολου Καρακάση.

Απόστολος Καρακάσης

Απόστολος Καρακάσης

Έχουμε, λοιπόν, τον Πιο μακρύ δρόμο με δύο βραβεία από το αξιόπιστο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ της Λειψίας και το Τελευταίος σταθμός: Ουτοπία που συμμετείχε στο 58ο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ στο Άμστερνταμ. Σε γενικές γραμμές  με εντυπωσιάζει η αρτιότητα και των δύο, το προχωρημένο ύφος, η τόλμη, η δυναμική αλλά και οι σημαντικές επιδόσεις της κινηματογράφησης. Παράλληλα, αυτές  που  αποκαλούμε κατασκευαστικές αξίες είναι πολύ σημαντικές, δίνοντας έμφαση σε μια αρτιότητα. Μπρος στην προχειρότητα κάποιων άλλων ελληνικών ταινιών τεκμηρίωσης διαπιστώνεται η σοβαρή δουλειά που έχει γίνει.

Ο πιό μακρύς δρόμος

Ο πιό μακρύς δρόμος

ΤΟ ΑΔΗΛΟ ΜΕΛΛΟΝ

Πέρα από την αξία και την αρτιότητα, επέλεξα αυτά τα δύο ελληνικά ντοκιμαντέρ απ’ όσα, βέβαια,  έχω παρακολουθήσει μέχρι στιγμής για την ενασχόλησή τους με θέματα ιδιαίτερα επίκαιρα, σημαντικά και συνεχώς συζητούμενα. Το προσφυγικό- μεταναστευτικό και η ανεργία, το κλείσιμο των εργοστασίων. Η ελληνική κοινωνία διασχίζεται οριζοντίως και   καθέτως από αυτά τα φαινόμενα. Έχουμε δει, βέβαια, ανάλογες ταινίες, αλλά αυτές οι δύο αναλύουν και καλύπτουν το θέμα τους με μια τεκμηρίωση που με εκπλήσσει. Γνωστή η Μαριάννα Οικονόμου για τις πολλαπλές σπουδές της αλλά και τα εξαιρετικά ντοκιμαντέρ. Στον Πιο μακρύ δρόμο παρακολουθεί από πολύ κοντά την περίπτωση δύο παρανόμως εισελθόντων στη χώρα μας προσφύγων. Ο ανήλικος είναι από το Ιράκ και ο λίγο μεγαλύτερός του από τη Συρία. Παρακολουθούμε την ιστορία της φιλίας τους, την αγωνία τους να βγουν από τη φυλακή, τις απεγνωσμένες προσπάθειές τους να επικοινωνήσουν με τους δικούς τους και ιδίως το άδηλο μέλλον τους.

Ο πιό μακρύς δρόμος

Ο πιό μακρύς δρόμος

ΚΑΦΚΙΚΟΣ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ

Να σημειώσω ότι για πρώτη φορά στα ελληνικά χρονικά επετράπη σε κινηματογραφικό συνεργείο  να εισέλθει σε δικαστήριο της Κομοτηνής και να αποτυπώσει στιγμιότυπα της δίκης του ανήλικου. Όλη η ταινία σου θυμίζει  καφκικό λαβύρινθο, μοιάζει με έναν τεράστιο ιστό αράχνης. Οι δύο ήρωες είναι παγιδευμένοι, βρίσκονται εγκλωβισμένοι σ’ ένα παράδοξο νομικά αδιέξοδο και δεν έχουν τύχη, μέλλον και ίσως ζωή. Είναι αποκλεισμένοι και ασφυκτικά εγκλωβισμένοι στη χώρα μας,  κάτι που συζητιέται ιδιαίτερα τον τελευταίο καιρό. Ζουν σε μια ουτοπία και η κατάληξή τους δεν θα είναι ευοίωνη.

Από την άλλη πλευρά, παρακολουθούμε τις συμπεριφορές μέσα στη φυλακή, οι οποίες είναι αρκετά εκσυγχρονισμένη με ευγενικούς λειτουργούς, καλό φαγητό, σχολείο και άλλες κοινωνικές υπηρεσίες. Μου είναι ευχάριστο που στην πατρίδα μας υπάρχουν τέτοια ειδικά κέντρα κράτησης, φυλακές με ανθρώπινες συνθήκες, όπου αναπτύσσονται και φιλικές σχέσεις. . Κατά τα άλλα, οι πληροφορίες που λαμβάνουμε για το σύστημα παράνομης διακίνησης του Έβρου είναι σημαντικές. Πληροφορούμαστε επίσης ότι όσοι συλλαμβάνονται, παραμένουν  μέσα στη φυλακή μέχρι και 1 ½ χρόνο έως ότου γίνει η δίκη τους. Ο ανήλικος Ιρακινός μέσα μετά την αθώωσή του επιθυμεί να μεταβεί στη Γερμανία για να συναντήσει τον αδελφό του.  Δεν διαθέτει, όμως,  χαρτιά ούτε άδεια και είναι υποχρεωμένος να εγκαταλειφθεί ως «σκουπίδι» στη χώρα μας κάπου στα αζήτητα.

Μαριάνα Οικονόμου

Μαριάνα Οικονόμου

ΜΙΑ ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΛΗΨΗ

Όλη αυτή η ιστορία που συγκλόνισε τη σκηνοθέτιδα είναι εμπνευσμένη από το εξαιρετικό βιβλίο του καθηγητή Κώστα Μέγα Στο σχολείο ξεχνώ τη φυλακή. Ένα υποδειγματικό ντοκιμαντέρ  που θα έπρεπε να το στείλουμε επειγόντως στις Βρυξέλλες, για να καταλάβουν οι εκεί τι ακριβώς συμβαίνει στη χώρα μας. Συγκλονιστικό και το θέμα που θίγει ο Απόστολος Καρακάσης στο Τελευταίος σταθμός: Ουτοπία. Ο δημιουργός διαθέτει μεγάλη εμπειρία στις ταινίες τεκμηρίωσης και μάλιστα επιλέγει μικρές καθημερινές ιστορίες και θέματα. Είναι επίκουρος καθηγητής στη σχολή κινηματογράφου και η πιο γνωστή ταινία του είναι ο Εθνικός κήπος. Το νέο του ντοκιμαντέρ έχει να κάνει με μια εμβληματική κατάληψη που έγινε στο εργοστάσιο της BΙΟΜΕ στη Θεσσαλονίκη και παρουσιάζει συγκλονιστικά                   γεγονότα. Οι εργάτες είχαν απολυθεί και 20 απ’ αυτούς με επικεφαλής τον πολύ ικανό συνδικαλιστή Μάκη Αναγνώστου κατέλαβαν το εργοστάσιο στις 13 Φεβρουαρίου του 2013. Αποφάσισαν να λειτουργήσουν όπως ήταν δυνατό τις παραγωγικές διαδικασίες και σκέφθηκαν να παρασκευάζουν εξαιρετικά προϊόντα βιολογικής απορρύπανσης.

Επόμενς σταθμός:Ουτοπία

Τελευταίος  σταθμός:Ουτοπία

Η ΙΔΙΟΚΤΗΤΡΙΑ ΓΛΙΤΩΣΕ

Βαθμιαία, όπως όλοι γνωρίζουμε, το εργοστάσιο με τους εργάτες του έγινε διεθνές σύμβολο αυτοδιαχείρισης και αιτήματος για δικαίωμα στη δουλειά.

Τα προβλήματα για να επαναλειτουργήσουν το εργοστάσιο ήταν πολλά και ιδίως νομικά. Υπήρξε μια κυβερνητική εκδήλωση καλής θέλησης, που όμως δεν ευοδώθηκε. Τους καταληψίες επισκέφθηκε και ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Αυτή η ταινία τεκμηρίωσης είναι συναρπαστική, σχεδόν σου κόβει την ανάσα, αλλά  ταυτόχρονα είναι και πολύ λιτή και ανθρώπινη.  Ο σκηνοθέτης επίσης με ειλικρίνεια εναλλάσσει πλάνα συνελεύσεων με άλλες πληροφορίες και συνθέτει τμήματα της συνέντευξης της ιδιοκτήτριας του εργοστασίου. Από το φιλμ πηγάζει μια ειρωνεία. Μαθαίνουμε πως τελικά η ιδιοκτήτρια καταδικάστηκε σε δύο χρόνια φυλάκιση που ισοφαρίστηκε με δύο χρόνια κοινωνικής προσφοράς στο Δήμο Θεσσαλονίκης. Τώρα συνταξιοδοτήθηκε και περνάει το χρόνο της παρασκευάζοντας και βιολογικά καλλυντικά.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ

Όσο για τους ανέργους και το εργοστάσιο, παρά την αλλαγή της κεντρικής κυβέρνησης, τα πράγματα δεν προχώρησαν.  Ωστόσο, οι απεργοί κατάφεραν να  εντυπωσιάζουν και στο εξωτερικό κι έτσι απέκτησαν και διατηρούν επαφές με διεθνείς οργανώσεις. Η μοναδικότητα του εγχειρήματος ενισχύει την ιστορικότητα και την ιδεολογία. Θα μου πείτε, ο τίτλος του φιλμ είναι χαρακτηριστικός: Επόμενος σταθμός: Ουτοπία με το ερώτημα να τίθεται. Είναι δυνατό να πετύχουν τέτοια εγχειρήματα με συνεταιριστικές συνθέσεις και αλληλέγγυα ενίσχυση;

Οι απεργοί κατάφεραν να κατασκευάζουν σαπούνια, αλλά αυτό δεν φτάνει. Η ταινία θέτει πολλαπλά ερωτήματα όπως π.χ. πώς και γιατί εγκαταλείπονται τέτοια εργοστάσια από τους ιδιοκτήτες τους , πώς καλύπτονται οι εργαζόμενοι, ποια νομικά δικαιώματα μπορούν να αποχτήσουν συνεχίζοντας.

Οι θεατές μπορούν να βγάλουν συμπεράσματα και μόνοι τους. Η ουσία είναι πως αυτά τα   δύο ελληνικά ντοκιμαντέρ όχι μόνον πρέπει να τα δείτε  αλλά και να στοχαστείτε επ’ αυτών. Είναι πολλά τα επιτεύγματά τους  και εξόχως ενδιαφέροντα.

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s