18o ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ


(αναδημοσίευση από την «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» Σαβατοκύριακου)

Σκιά στην ψυχή

Σκιά στην ψυχή

ΕΝΑ «ΜΑΚΡΟΒΟΥΤΙ» ΣΤΗ «ΣΚΙΑ» ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gr

Στο 18ο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης Εικόνες του 21ου αιώνα υπάρχουν και κάποιες ταινίες που μας συναρπάζουν, δημιουργίες τεκμηρίωσης που σε απογειώνουν. Ευκαιρία, λοιπόν, να  αναφερθώ πέντε απ’ αυτά σε αποκλειστικότητα.

Αρχικά, ξεχωρίζω τον Σιωπηλό μάρτυρα του Δημήτρη Κουτσαμπασάκου. Ο διακεκριμένος Έλληνας δημιουργός ασχολείται με την πρώτη φυλακή των Τρικάλων- που εγκαταλείφθηκε στις μέρες μας- και είχε κτισθεί πάνω σε λουτρά. Δεν υπάρχουν μόνον συνεντεύξεις, ούτε μόνον περιήγηση στους χώρους αλλά και μια ευρύτερη κοινωνιολογική έρευνα, ανθρωπολογική, ιστορική, πολιτική εγκληματολογική. Μιλούν ο διευθυντής των φυλακών, δεσμοφύλακες, κοινωνικοί λειτουργοί, κρατούμενοι. Μ’ εντυπωσίασε ιδιαίτερα η σκηνοθετική άποψη του Δημήτρη Κουτσαμπασάκου, που, πέρα από τις σινεφίλ αναφορές (ο τίτλος παραπέμπει στον Χίτσκοκ), με ένα πολυφωνικό τρόπο οργάνωσης, με σπουδαίο μοντάζ, με ειλικρίνεια καταλήγει διακριτικά σε μια έκθεση «τραγωδίας» σε μια ευρύτερη πολιτισμική διερεύνηση.

Η ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ

Το τέλος της ταινίας με την Ανάσταση και τους πρωταγωνιστές των συνεντεύξεων σηματοδοτεί μια ιδιαίτερη, ελληνική ιστορική στιγμή. Από τον Σακοφλιά   στις πολιτικές διώξεις των κομμουνιστών, από την απειλή θανατικής ποινής στην αυτομόρφωση. Σπουδαίο φιλμ, ακροβατεί στις παρυφές της ελληνικής ιστορίας και αναδεικνύει στο τέλος ένα άλλο εθνικό πρόβλημα: Τη σύγκρουση της στέρεης επιστημονικής, ορθολογιστικής αναζήτησης με την ψυχή της ελληνικής ιστορίας και πολιτικής.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ

Συγκλονιστικό το ντοκιμαντέρ Μακροβούτι της γνωστής Ελληνοουκρανέζας σκηνοθέτιδας Ιρίνα Μπόικο. Σε ασπρόμαυρο φιλμ, με λειτουργική φωτογραφία, με μινιμαλισμό και λιτότητα, με ποίηση και φιλοσοφικό οίστρο καταγράφει την περίπτωση ενός ανάπηρου με καλλιτεχνικές αναζητήσεις, που τελικά παντρεύεται και κάνει και παιδί. Πρόκειται για μια συγκλονιστική δημιουργία, που παρακάμπτει την ευκολία του μελοδράματος και τη γραφικότητα και, βασιζόμενη στον στέρεο λόγο του κεντρικού ήρωα, μας απογειώνει στο χώρο των μεγάλων ερωτημάτων. Από τη μεγάλη κατάθλιψη στην απέραντη ελπίδα, από την απελπισία στην αποδοχή. Τα επαναλαμβανόμενα πλάνα με το νερό συμβολίζουν έναν αγώνα χωρίς όρους και με μετρημένα όρια.

Μακροβούτι

Μακροβούτι

ΠΟΝΗΡΑ «ΠΑΡΚΑ»

Ο ασκός του Αιόλου του Νίκου Αλάτρα είναι ένα διεισδυτικό και τεκμηριωμένο οικολογικό ντοκιμαντέρ ντοκιμαντέρ γύρω από τις εναλλακτικές μορφές ενέργειας και τα περίφημα αιολικά πάρκα με τις ανεμογεννήτριες. Με συνεντεύξεις, τεχνικά στοιχεία, διαγράμματα μαθαίνουμε πως τελικά οι ανεμογεννήτριες είναι καταστροφικές για το περιβάλλον, ουσιαστικά δεν προσφέρουν κάτι σημαντικό, μια και η Ελλάδα είναι σχετικά κορεσμένη σε παροχή ηλεκτρικής ενέργειας. Ακόμα, πληροφορούμαστε για τα μεγάλα, οικονομικά συμφέροντα που κρύβονται πίσω  από την οικολογία. Εξαιρετικά πλάνα, ακούγονται και οι δύο πλευρές, πολύ καλή τεκμηρίωση και στενόχωρες, αναπάντητες σκέψεις- απόψεις.

Ο ασκός του Αιόλου

Ο ασκός του Αιόλου

ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

Το Τρου μπλου (True blue) του Χάρη Ραφτογιάννη μας μεταφέρει στην Ικαρία, όπου ο μύθος γίνεται πραγματικότητα. Πως δηλαδή είναι ένα νησί όπου υπάρχουν αιωνόβιοι. Ο σκηνοθέτης αφηγείται την ιστορία ενός Ελληνοαμερικανού, που στις ΗΠΑ του είπαν πως έχει χρόνο ζωής 9 ως 11 μήνες. Μαζί με τη γυναίκα του έφυγαν για την  Ικαρία, όπου έζησε 30 όμορφα χρόνια και πέθανε εκεί γύρω στα 100.

Είναι ένα διπλό πορτρέτο (του ήρωα και της συζύγου του), που παρακάμπτει τον φωτογενή, καρτποσταλικό τόπο και εστιάζεται στις πραγματικές αξίες της ζωής. Αναφέρεται στη χαρά, την επιθυμία, τον έρωτα αλλά και στα όμορφα ελληνικά προϊόντα. Η «φυσικότητα» του πρωταγωνιστή βγάζει μια πραγματική αίσθηση μελαγχολίας για την αναπόληση του χαμένου χρόνου. Καλό

Τρού μπλού

Τρού μπλού

ΤΟ ΑΓΙΑΤΡΕΥΤΟ «ΤΡΑΥΜΑ»

Άφησα για το τέλος μια συγκλονιστική ταινία τεκμηρίωσης, που δεν μοιάζει με καμιά ανάλογη. Είναι το Σκιά στην ψυχή των Δημήτρη Πλιάκα και Μάριου Πολυζωγόπουλου. Με αφορμή τη μικρασιατική καταστροφή του 22, το ντοκιμαντέρ αναφέρεται στην ανταλλαγή πληθυσμών σύμφωνα με τη συνθήκη της Λοζάνης. Τότε 1.200.00 Έλληνες της Μικράς Ασίας ήλθαν στη χώρα μας και 400.000 Τούρκοι έκαμαν το αντίστροφο ταξίδι. Μιλούν έγκυροι Έλληνες και Τούρκοι ιστορικοί, κοινωνιολόγοι, διευθυντές μουσείων  αλλά και πρόσφυγες. Η Σκιά στην ψυχή αφορά στο ρατσισμό που αντιμετώπισαν οι Πόντιοι που έφθασαν στη χώρα μας, όπως «τουρκόσποροι». Αυτοί τελικά μας κόμισαν πολύτιμα πολιτισμικά στοιχεία. Το ντοκιμαντέρ αποδεικνύει πως, παρά την τελική ενσωμάτωση, το γεγονός της ανταλλαγής υπήρξε βάρβαρο και απάνθρωπο. Κάπου ακούμε «Οι άνθρωποι δεν είναι προϊόντα και αντικείμενα για να τα ανταλλάσσεις και να τα μεταφέρεις από χώρα σε χώρα».

Κλείνω με το στίχο του Σεφέρη «όταν ένας ξένος σπόρος πάει σε άλλη χώρα, εκεί θα βλαστήσει. Όταν ο Έλληνας πάει σε ξένη χώρα, θα ..   βλαστημήσει». Σπουδαία δουλειά, συγκινητική αλλά και διακριτική, άψογα τεκμηριωμένη.

Υ.Γ. Για τα έξοχα ντοκιμαντέρ Ο πιο μακρύς δρόμος και Τελικός σταθμός ουτοπία θα αναφερθώ  στο φύλλο της Θεσσαλονίκης της Τρίτης 15ης Μαρτίου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s