Γυναίκες ελληνίδες στον κινηματογράφο ηρωίδες


… με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας

Lolaτου Κώστα Γ. Καρδερίνη

Η παγκόσμια έβδομη τέχνη συχνά έχει αντλήσει υλικό από την ελληνική μυθολογία και το αρχαίο δράμα. Ιδιαίτερα σαγηνευτικές είναι οι περιπέτειες των θεών και των ημίθεων στις οποίες εμπλέκονται γυναίκες, είτε κοινές θνητές είτε από καλή γενιά (Λήδα, Αμαρυλλίδα). Ο ελληνικός κινηματογράφος ακολούθησε κατά πόδας κάποιες φορές με πρωτοποριακό τρόπο (Δάφνις και Χλόη). Το Βυζάντιο και η ρωμαϊκή εποχή επίσης είναι περίοδοι για ζουμερές εμπνεύσεις (Θεοδώρα, Θεοφανώ, Υπατία). Όμως επειδή οι αγώνες του έθνους υπήρξαν ατελείωτοι, όλες οι περίοδοι συνεισέφεραν στην ανόρθωση του εγχωρίου φρονήματος δια του λαϊκού κινηματογράφου (από Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα μέχρι Μαρία Πενταγιώτισσα).
Από τη μανία των ελλήνων σκηνοθετών και παραγωγών δεν γλίτωσαν ούτε οι απλές γυναίκες και ειδικά αυτές της υπαίθρου. Από τις κλασικές εικονογραφημένες (Γκόλφω, Αστέρω, Κρουστάλλω) μέχρι τις άσημες και καταφρονεμένες: Διαμάντω η πονεμένη τσελιγκοπούλα, Μαλάμω, Δέσπω (άνευ-άνευ), Λενιώ η βοσκοπούλα, Δρόσω η αρχοντοπούλα, Αργυρώ η πονεμένη τσελιγκοπούλα (κλόπιράιτ), Μαριώ η καταραμένη βοσκοπούλα (η Λενιώ ήτανε σκέτη), Αννιώ η τσελιγκοπούλα της κατάρας (τρέμε Αργυρώ), Χάιδω (εξού και η γνωστή φράση) και… Εσμέ η τουρκοπούλα, για πολύύύ κλάμα. Πούλα-πούλα και ξαναπούλα.ANTIGONIΗ Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας (8 Μαρτίου) είναι μια καλή αφορμή για μια εκ νέου αναδίφηση επ’ αυτού. Η έρευνα ανέδειξε τουλάχιστον δύο έλληνες σκηνοθέτες που έχουν τα γυναικεία ονόματα σε πολύ μεγάλη εκτίμηση. Ο και παραγωγός Νίκος Αβραμέας διάλεξε 6+1 (Βάνα, Λάουρα, Λουίζα, Μάρα η τσιγγάνα, Νατάσα, Τερέζα, Σέργιος και Άννα). Ο γνωστότερος Ντίνος Δημόπουλος άλλες 7: Αμαρυλλίς, Αστέρω, Μανταλένα, Η Λίζα και η άλλη, Λόλα, Τζένη x2, Οι βάσεις και η Βασούλα. Έκανε κι ακόμη μια 11άδα ταινίες με την παρουσία γυναικών στον τίτλο. Με τον Κώστα Καραγιάννη δε, χάνεται η μπάλα στο μέτρημα (Μυρτιά, Κλεοπάτρα εν δράσει, Βίβα Ρένα, Μαντώ Μαυρογένους, Ρένα… να η ευκαιρία, Το κοροϊδάκι της Ελένης, Ο πρωτάρης και η Ρίτα, +τουλάχιστον 30 ακόμη).
Παρακάτω επέλεξα, με ψυχή βαθιά, 30+1 ταινίες από όλες τις εποχές με όνομα στον τίτλο χωρίς επώνυμο, επώνυμες κι ανώνυμες και γενικώς.
Αντιγόνη /Antigone (1961, 83λ) Γιώργος Θ. Τζαβέλλας
Σοφοκλής against the machine, από μηχανής. Ισμήνη Μάρω Κοντού, Ευρυδίκη Ίλυα Λιβυκού.
Επειδή: Ειρήνη Παππά η ελληνίδα των ελληνίδων, ω ελληνίδα. Αίεν αριστεύουσα, δια παντός.

Αστέρω /Astero (1959, 74λ) Ντίνος Δημόπουλος
Αλίκη στα χάη της. Και Γεωργία Βασιλειάδου! Βουκολικόν δράμα της 25ης Μαρτίου.
Επειδή: έσυρε το χορό δεύτερη (1929) και πάλι δεύτερη (’59). Διασκευή του Σακελλάριου.

Βασιλική /Vassiliki (1997 Ελλάς /Κύπρος, 135λ) Βαγγέλης Σερντάρης
Ιστορία ερωτική τραγική με άρωμα εμφυλίου. Ταμίλα Κουλίεβα εκπληκτική. Του λόγγου.
Επειδή: σενάριο, σκηνοθεσία, μοντάζ, διαπραγμάτευση του λόγου, μετά λόγου και αιτίας.

Γκόλφω /Golfo (1955, 89l) Ορέστης Λάσκος
Αντιγόνη Βαλάκου και Κυβέλη και Ρίτα Μουσούρη ως Αστέρω. Κλασικός Περεσιάδης.
Επειδή: έσυρε το χορό πρώτη (1914) και πάλι πρώτη (’55). Ο Κακάλας της άλλαξε τα φώτα.

Δέσποινα /Despina (1990, 63λ) Σωτήρης Γκορίτσας
Μαρία Κυριάκη υπέροχη. Ιστορία ακριτική και βόρεια. Νινιός εκών άκων εκμαυλιστής.
Επειδή: η Αλεξανδρούπολη φτάνει ως τη Θεσσαλονίκη. Ο τηλε-Γκορίτσας μεγαλουργεί.

Ευδοκία /Evdokia (1970, 97λ) Αλέξης Δαμιανός
Μαρία Βασιλείου, το κορίτσι του στρατιώτη. Κούλα Αγαγιώτου η μάνα κουραμάνα.
Επειδή: Μάνος Λοΐζος! Τραγικότητα και απλότητα προέκταση του αρχαίου δράματος.EvdokiaΕυρυδίκη ΒΑ2Ο37 /Euridice BA2O37 (1975 Ελλάς /Δ. Γερμανία, 100λ) Νίκος Νικολαΐδης
Νίκη Τριανταφυλλίδη άπαιχτη και Βέρα Τσέχοβα έρωτας. Ο Ορφέας δεν έρχεται στον Άδη.
Επειδή: κατά πολλούς η καλύτερη ταινία του Νικολαΐδη. Προφητική υπέρβαση του μύθου.evridikiΖωή /Zoe (1995 Ολλανδία /Τουρκία /Ελλάς, 98λ) Γιώργος Κατακουζηνός
Γεωργία Αποστόλου, μια ωραία πεταλούδα. Δεν ξεχωρίζεις αν το παίζει ή αν είναι. Είναι!!!
Επειδή: κοινωνικό σχόλιο, αστικά ήθη και κατάπτωση. Η ΓΑ στηρίχτηκε, λέει, στην εκκλησία.

Ηλέκτρα /Electra (1961, 110λ) Μιχάλης Κακογιάννης
Το πένθος της ταιριάζει. Ευριπίδη x2, παίζεις άσχημο παιχνίδι. Αλέκα Κατσέλη Κλυταιμνήστρα.
Επειδή: Ειρήνη Παππά η ελληνίδα των ελληνίδων, ω ελληνίδα. Αίεν αριστεύουσα, δια παντός.Electra-PapasΘέμις /Themis (2008, 80λ) Markos Gastin /Μάρκος Γκαστίν
Η δικομανία των νεοελλήνων. Η Θέμις έχει κέφια και νεύρα. Η Νέμεση τη φλερτάρει ωραία.
Επειδή: ντοκιμαντέρ νεοορθόδοξο, θέατρο και μικρογραφία της ελληνικής κοινωνίας,

Θεοδώρα, η αυτοκράτειρα του Βυζαντίου /Teodora, imperatrice di Bisanzio /Theodora, Slave Empress (1954 Ιταλία /Γαλλία, 88λ) Riccardo Freda
Τζάνα Μαρία Κανάλε και Ειρήνη Παπά ως Φαϊδία. Πρώην πόρνη και νυν αυτοκράτειρα.
Επειδή: έσυρε πρώτη το χορό (1909) και τον ξαναέσυρε (’54). Πέπλο φιλμ με τα ούλα του.

Ιφιγένεια /Iphigenia (1977, 137λ) Μιχάλης Κακογιάννης
Τατιάνα Παπαμόσχου νιάτο και Ειρήνη Παπά Κλυταιμνήστρα. Ευριπίδης & Κακοζάν x3.
Επειδή: ανάμεσά τους οι Τρωάδες (ΕΠ ωραία Ελένη). Η τριλογία της ελληνίδας ουνιβερσάλις.IfigeniaΚαρκαλού /Karkalou (1984, 83λ) Σταύρος Τορνές
Ισμήνη Φείδη-Καρυωτάκη και Charlotte van Gelder. Δυο ερωδιοί και τα θραύσματα μιας ζωής.
Επειδή: ο φτωχός κυνηγός του Νότου με τα φωσκοτεινά πλάσματά του. Ποιητής τραγωδός.Karkalou isminiΛιούμπη /Liubi (2005, 96λ) Λάγια Γιούργου
Αγάπη χωρίς σύνορα. Ευγενία (Ζένια) Κάπλαν σε πρώτη άξια εμφάνιση. Δράμα νεοαστικό.
Επειδή: χιλιάδες κορίτσια ήρθαν τότε. Επειδή ελληνικό δεν είναι αυτό που μιλά ελληνικά.

Λόλα /Lola /Lola la griega (1964, 94λ) Ντίνος Δημόπουλος
Τέλος δεν έχει ο ουρανός, άδει η Τζένη Καρέζη. Πολλά τα λεφτά Άρη! λέει ο «Μαύρος».
Επειδή: Λόλα της Τρούμπας και μονομαχία στο ελ Άθενς. Χάθηκε το φεγγάρι… Μοσχολιού.

Λυσιστράτη /Lysistrata (1972, 100λ) Γιώργος Ζερβουλάκος
Αριστοφάνης, Ευγένιος Σπαθάρης, Άινα Μάουερ (χορεύει) και Κατιάνα Μπαλανίκα.
Επειδή: Καρέζη, Φόνσου (Μυρίνη), Μαντζουράνη (κορυφαία), Καζάν (γριά γκαστρωμένη).

Μανταλένα /Madalena (1960, 91λ) Ντίνος Δημόπουλος
Άλλος με τη βάρκα μας. Αλίκη, Δέσπω Διαμαντίδου, Σμαρώ Στεφανίδου, Καίτη Λαμπροπούλου.
Επειδή: σενάριο Γιώργος Ρούσσος, μουσική Μάνος Χατζιδάκις, φωτογραφία Walter Lassally.mantalenaΜαρίνα /Marina (1947, 72λ) Αλέκος Σακελλάριος
Στέλλα Γκρέκα σε ρόλο νησιωτοπούλας παραστρατημένης, μετανοημένης επαναπαρτισμένης.
Επειδή: Κώστας Γιαννίδης και Γιάννης Ανδρέου Παπαϊωάννου (Καπετάν Αντρεά Ζέππο).

Νατάσα /Natasha (1970, 90λ) Νίκος Αβραμέας
Ελένη Ανουσάκη σε κόντρα ρόλο με Κατερίνα Χέλμη (Τερέζα) και Κάκια Παναγιώτου.
Επειδή: τόλμησε να κοντράρει την Υπολοχαγό Νατάσσα των άνω των 750.000 εισιτηρίων.

Ξένια /Xenia (1989 Ελλάς /Γαλλία, 89λ) Πατρίς Βιβάνκος
Θέμις Μπαζάκα σε ταινία δρόμου ως την Ανδαλουσία για να γεννήσει. Παραξενία οσία.
Επειδή: συν-σενάριο Μαλβίνα Κάραλη και Γιώργος Μπράμος. Βραβείο πρωτάρη στο 30o ΦΚΘ.

Ουρανία /Uranya (2006 Ελλάς /Ιταλία, 100λ) Κώστας Καπάκας
Maria Grazia Cucinotta, επαρχιώτισσα πόρνη την οποία υποσκελίζει η πρώτη τηλεόραση.
Επειδή: δείχνει τα Χανιά. Παναγιώτης Καλαντζόπουλος στο σάουντρακ. Καλοκαίρι του ’69.uranya-wideΠανδώρα /Pandora /PANDΩRA (2006, 97λ) Γιώργος Σταμπουλόπουλος
Θεοδώρα Τζήμου ανοίγει κουτί με ελληνοαμερικάνικο αέρα. Σοφία Ολυμπίου ως Ελπίδα.
Επειδή: τραγουδά η Μαρίνα Βολουδάκη. Λεωνίδιο, Παλαιοχώρι, Πουλίθρα. Κική Πίττα.

Ρόζα /Roza /Rosa (1982, 110λ) Χριστόφορος Χριστοφής
Εύα Κοταμανίδου, Αλέκα Παΐζη, Αλίκη Γεωργούλη, Μελίνα Τανάγρη, Νένα Μεντή. 5 σε 1.
Επειδή: Ελένη Καραΐνδρου & Μαρία Φαραντούρη… πέρ’ από τον άνεμο, είσαι το σύννεφο!

Στέλλα /Stella (1955, 93λ) Μιχάλης Κακογιάννης
Γυναίκα σούπερ νόβα με τα κόκκινα γάντια, κόντρα στην εποχή και στους άντρες. Ατόφια.
Επειδή: Μελίνα τερανόβα. Βέμπο, Ζουμπουλάκη, Καββαδία, Τσιτσάνης, Χατζιδάκις.

Τερέζα /Tereza (1963, 95λ) Νίκος Αβραμέας
Μαριάννα Κουράκου, Ρίτα Μουσούρη, Κάκια Παναγιώτου, Αλίκη Ζωγράφου, Γκόλφω Μπίνη.
Επειδή: Σπύρος & Ζωή Ζαγοραίου, Βίκυ Τζινιέρη (χορεύτρια), ρε(ρ)αλιστικό μελόδραμα.

Τζένη Τζένη /Tzeni Tzeni (1965, 103λ) Ντίνος Δημόπουλος
Αποθέωση-αποθέωση του κλασικού ελληνικού σινεμά. Γκόρτσος άφαντος ο Νικήτας Πλατής.
Επειδή: Καρέζη-Καρέζη. Απολαυστική σάτιρα στον ολοκληρωτικό μας κομματαρχισμό.tzeni-tzeniΥακίνθη /Hyacinth (2014 ΗΠ, 46λ) Rod Pitman
50 χρόνια μετά την ταινία First Love των Elizabeth Buckner, Jim Morrison και Max Schwartz.
Επειδή: ντοκιμαντέρ, ποίηση και εικόνες ως μήνυμα για ένα διαφορετικό ανθρώπινο αύριο.
Επειδή: βλέπετε μέσα απ’ τα μάτια του κινηματογραφιστή της Υακίνθης, Τζιμ Μόρισον.

Φαίδρα /Phaedra (1962 Γαλλία /Ελλάς /ΗΠ, 115λ) Jules Dassin
Μελίνα, Ευριπίδης, Ζούλης, Μαργαρίτα Λυμπεράκη, Ζωρζ Σαρρή (Αριάδνη), Τασσώ Καββαδία.
Επειδή: αντιξοότητες, εφοπλιστές, Πέρκινς Ιππόλυτος «ξυπόλυτος», Θεοδωράκης – Γκάτσος.

Χριστίνα /Hristina (1960, 86λ) Γιάννης Δαλιανίδης
Τζένη Καρέζη, Σάσα Καζέλη, Αθηνά Παπά. Από δω ως τη γιορτή κρασιού στη Νέα Ελβετία.
Επειδή: Καρέζη απόλαυση. Ηλιόπουλος χάρμα, όλος χαρά τραγουδά Dracula Cha Cha Cha.

Ψυχή & Νάρκισσος /Psyche /Psyche es Narcisz (1980 Ουγγαρία, 261λ) Gabor Body
Patricia Adrian, Ingrid Caven, Eva Toth και Udo Kier. Μπόντι: Είμαι το όνειρο της ζωής μου.
Επειδή: επικολυρικό ψυχεδελικό αριστούργημα. Η Ψωροκώσταινα δεν έγινε (ακόμη) ταινία.

Ωραία Αιγιώτισσα /Oraia Aigiotissa (1968, 89λ) Παναγιώτης Κωνσταντίνου
Βουκολική Κρινιώ η Βίρνα Νιαβή, το κορίτσι της οργής. Υβόννη (τραγούδι). Μπριόλας.
Επειδή: πρόσκληση σε γεύμα. Ελένη Δακορώνια, μετέπειτα φωνή των κινουμένων σχεδίων.

ευχαριστίες: στα 90Lepta.gr, RetroDB.gr και στο classicGreekCinema.com

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s