ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ «ΦΩΤΙΖΕΙ» ΤΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΛΝΤΟ ΜΟΡΟ


Ιστορική έρευνα του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου -dermetzo@otenet.gr

MORO 4Με ευκαιρία την προβολή της ταινίας «ΕΡΥΘΡΕΣ ΤΑΞΙΑΡΧΙΕΣ: ΥΠΟΘΕΣΗ ΜΟΡΟ» από την Κινηματογραφική Λέσχη των εργαζομένων της ΕΡΤ3

Το σινεμά, ακόμα και στα πιο τολμηρά του σενάρια, αδυνατεί κάποιες φορές να καταγράψει γεγονότα και καταστάσεις που εξελίσσονται στην πραγματικότητα, στον καθημερινό βίο.  Το Σάββατο 9 Μαΐου 1978  στη Ρώμη στο πορτμπαγκάζ ενός αυτοκινήτου Fiat ανευρέθη το πτώμα του διακεκριμένου χριστιανοδημοκράτη Ιταλού πολιτικού Άλντο Μόρο. Ήταν 62 χρονών και εξαφανισμένος για ολόκληρες 55 ημέρες, από το πρωινό της 16ης Μαρτίου πάλι στη Ρώμη. Εκείνο το πρωί η ιταλική Βουλή ήταν έτοιμη να υπερψηφίσει μια κυβέρνηση συνασπισμού με συμμετοχή για πρώτη φορά στην ιστορία του δυτικού κόσμου και του κομμουνιστικού κόμματος. Ο Μόρο έφυγε από το σπίτι του για να πάει στο Κοινοβούλιο και με μια επιχείρηση γεμάτη ρίσκο μέλη των Ερυθρών Ταξιαρχιών σκότωσαν τα πέντε άτομα της συνοδείας του, απήγαγαν τον ίδιο, στέλνοντας προκηρύξεις πως θα τον αντάλλασαν με την απελευθέρωση 13 μελών της οργάνωσης που περίμεναν την καταδίκη τους. Γιατί ακριβώς έγινε αυτή η απαγωγή; Ήταν το κίνητρο της ανταλλαγής, ήταν η έντονη αντίδραση των Ερυθρών Ταξιαρχιών για συμμετοχή κομμουνιστών στην κυβέρνηση ή κάτι πιο σοβαρό και «χοντρό»;

ΑΝΑΜΕΙΧΘΗΚΑΝ ΟΙ ΠΑΝΤΕΣ
Τη μη είσοδο κομμουνιστών στη κυβέρνηση δεν ήθελαν με τίποτα η πρώην Σοβιετική Ένωση και οι ΗΠΑ. Έτσι, μετά από πολυετείς έρευνες βρέθηκαν ενδείξεις για ανάμειξη τρίτων με τρόπο τόσο συνταραχτικό ώστε να ξεπερνάει και τη φαντασία των αστυνομικών μυθιστορημάτων.
Μέχρι τη δολοφονία του Μόρο, το ιταλικό κράτος, που έδειχνε αδυναμία να αντιμετωπίσει τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, τα κατάφερε και τις εξάρθρωσε. Φήμες για διείσδυση Αμερικανών πρακτόρων στη οργάνωση δεν μπορούν να θεωρηθούν αβάσιμες. Ωστόσο, στο φως έρχονται κι άλλες υποθέσεις, που ξεπερνούν τη συνωμοσιολογία και φθάνουν στα όρια του εφιάλτη. Στην υπόθεση της απαγωγής εμπλέκονται, κατά πληροφορίες, ο πρώην πρωθυπουργός Τζούλιο Αντρεότι. Υπάρχουν τεκμηριωμένες απόψεις πως οι ιταλικές, μυστικές υπηρεσίες αναμείχθηκαν στην απαγωγή και απέτρεψαν τις έρευνες που θα αποκάλυπταν τα κρησφύγετο των Ερυθρών Ταξιαρχιών. Παράλληλα, Αμερικανοί διπλωμάτες, μέλη της σοβιετικής KGB, άτομα της ιταλικής ασφάλειας αναμείχθηκαν στην ιστορία.

ΗΓΗΘΗΚΕ ΠΕΝΤΕ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ
Γίνεται φανερό πως πολλοί ήθελαν τον Άλντο Μόρο, που ηγήθηκε πέντε κυβερνήσεων συνασπισμού (τρεις μεταξύ 1963- 1968 και δύο μεταξύ 1974- 1976) νεκρό. Ήταν ο άνθρωπος, που, πέρα από εξαιρετικός καθηγητής, είχε προτείνει στους χριστιανοδημοκράτες τον περίφημο ιστορικό συμβιβασμό (compromesso storicos) για μια διακριτική συνεργασία κομμουνιστών και χριστιανοδημοκρατών. Πάντως, στα 1978, όταν γίνεται η απαγωγή του, ο «ψυχρός» πόλεμος βρισκόταν στο φόρτε του, ενώ η εσωτερική αναταραχή στον κοινωνικό ιστό της Ιταλίας με τις Ερυθρές ταξιαρχίες είναι σημαντική. Όλα δείχνουν πλέον πως χρειαζόταν ένα βολικό θύμα με εμβληματική φυσιογνωμία. Αν ο Μόρο έπεφτε νεκρός, η περίπτωσή του θα δρούσε έντονα στην κοινωνία και θα έκανε μισητές τις Ερυθρές Ταξιαρχίες. Παράλληλα, οι κομμουνιστές δεν θα περνούσαν στην κυβέρνηση. Ακόμα, η εξάρθρωση των τρομοκρατικών δικτύων θα λειτουργούσε «διαφημιστικά» για τις δυνάμεις καταστολής.

ΕΜΠΛΟΚΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΤΡΕΟΤΙ
Το σινεμά, λοιπόν, ασχολήθηκε με την περίπτωση Μόρο με πολλές ταινίες και ντοκιμαντέρ. Βασικά Ιταλοί σκηνοθέτες επιχείρησαν να βρουν διασυνδέσεις και υπαίτιους γύρω από τη δολοφονία του. Η εκδοχή του θανάτου του από σφαίρες των Ερυθρών ταξιαρχιών δεν έπεισε τους σκηνοθέτες.
Στην έξοχη βραβευμένη ταινία Il Divo του Πάολο Σορεντίνο, πέρα των άλλων που πληροφορούμαστε για τον Τζούλιο Αντρεότι, μαθαίνουμε πως ήταν αναμειγμένος στη δολοφονία του Άλντο Μόρο.
Ο Τζιουζέπε Φεράρα στο φιλμ Ερυθρές Ταξιαρχίες: Υπόθεση Άλντο Μόρο θα διεισδύσει πολύ καλά στο θέμα. Πάντως, ο Έλιο Πέτρι θα κάνει μια πιο υπερβατική προσέγγιση στο Μια σειρά δολοφονίες με τον Τζιάν Μαρία Βολοντέ στο ρόλο του πολιτικού.

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙΣ
Σύμφωνα με τη μυθοπλασία ο Μόρο πηγαίνει σε ένα μοναστήρι κι εκεί αντιμετωπίζει ένα σωρό διλήμματα. Αργοί ρυθμοί, χρώματα πράσινα στους τόνους της μούχλας καθορίζουν μια περιπλεγμένη ιστορία γεμάτη διαπλοκές.
Θα δούμε ακόμα το φιλμ Αν υπάρξει φως θα είναι ωραιότατο: Μόρο μια άλλη ιστορία του Αουρέλιο Γκριμάλντι. Ένα χρόνο νωρίτερα ο Ρέντζο Μαρτινέλι θα γυρίσει την Πλατεία των πέντε φεγγαριών με τους Ντόναλντ Σάντερλαντ, Τζιανκάρλο Τζανίνι. Ένας εισαγγελέας, που διερευνά πιο διεξοδικά τη δολοφονία του Μόρο, κινδυνεύει σοβαρά.
Πάνω στην απαγωγή του Μόρο αναφέρεται και μια αμερικανική ταινία με τη Σάρον Στόουν, τα Παράλληλα πάθη του Τζον Φρανκεχάιμερ είναι η ιστορία Αμερικανών δημοσιογράφων και φωτορεπόρτερ στην Ιταλία των Ερυθρών Ταξιαρχιών με εμπλοκή σε τρομερούς κινδύνους.

ΠΑΘΗ ΚΑΙ ΠΑΘΗΜΑΤΑ
Σε κάποια σημεία του φιλμ βλέπουμε σκηνές με την απαγωγή του Άλντο Μόρο. Ο αγγλικός τίτλος Η χρονιά του όπλου υπερκαλύπτεται από τον πολύ καλό και λειτουργικό ελληνικό Παράλληλα πάθη, που παραπέμπει στα πάθη του ήρωα αλλά και της ίδιας της Ιταλίας.
Όταν αναφέρομαι σε ταινίες που έχουν σχέση με την περίπτωση του Άλντο Μόρο, οπωσδήποτε πρέπει να συζητηθεί το αριστουργηματικό «ποίημα» του Μάρκο Μπελόκιο Καλημέρα νύχτα, που περιέχει και σκηνές επίκαιρων από την κηδεία του πολιτικού. Ο Μπελόκιο διά του τίτλου του καθορίζει το δυσώδες της ιστορίας. Η χώρα του η Ιταλία λέει καλημέρα στη νύχτα, δηλαδή στο σκοτάδι, τη διαπλοκή, στα δυσώδη άδυτά της.

ΕΞΟΧΟΣ Ο ΜΠΕΛΟΚΙΟ
Ποιητική αδεία θα δούμε λίγο πριν από το τέλος τον Μόρο να φεύγει μέσα στη νύχτα. Έχουμε την αφήγηση των ημερών που ήταν φυλακισμένος και καταγράφεται η σχέση με τους απαγωγείς του. Η ματιά του Μπελόκιο είναι τολμηρότατη, ενωτική, ειλικρινής, χωρίς τα σχήματα καλού- κακού, ηθικού- ανήθικου. Οι απαγωγείς περιγράφονται ως καθημερινά πρόσωπα, νέοι με ιδέες και απόψεις, που δεν έχουν τίποτα σε βάρος του Μόρο. Απλά τον κρατούν όμηρο για να πάρουν πίσω τους φυλακισμένους. Η κινηματογράφηση απλή, με ένα εφιαλτικό στιλ, χαμηλούς φωτισμούς, απαλό ανεπαίσθητο μοντάζ, ημίφωτα, σιωπές, λιτότητα. Ελλείψεις, σκοτάδι και σκιές καθορίζουν και την άποψη του Μπελόκιο, που αρνείται να «δικάσει» και να διχάσει, γιατί γνωρίζει ότι έτσι ή αλλιώς το δράμα είναι της πατρίδας του αποκλειστικά.

ΚΑΠΟΙΕΣ ΑΛΛΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ
Η υπόθεση Άλντο Μόρο παραμένει ένα εξίσου άλυτο με τη δολοφονία του Τζον Κένεντι αίνιγμα. Όταν χυθεί άπλετο φως στα παρασκήνια, πιθανά θα δημιουργηθεί διχαστική αίσθηση στην Ιταλία.
Όσο για τις Ερυθρές Ταξιαρχίες μερικές άλλες ταινίες για τη δράση τους είναι: Η δεύτερη φορά του Μίμο Καλοπρέστι με τον Νάνο Μορέτι, Ο αδελφός μου είναι μοναχοπαίδι του Ντανιέλε Λουκέτι. Αξίζει να τις δείτε, για να πάρετε γεύση και από την τραγική ιστορικά και ιδεολογικά περίοδο μιας γειτονικής μεσογειακής χώρα

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s