“Ο ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ”


(αναδημοσίευση από την ΕΠΟΧΗ, 14/2/2016)

silence

Το “τείχος” της συλλογικής αμνησίας

του Στράτου Κερσανίδη

Η συλλογική ευθύνη για τα εγκλήματα του ναζισμού δεν έπαψε να στοιχειώνει τη γερμανική κοινωνία. Ιδίως τα πρώτα χρόνια μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, σε μια προσπάθεια αυτοκάθαρσης, επιλέχτηκε το κουκούλωμα της ιστορίας, η άποψη του “δε μιλάμε για το παρελθόν”. Σε αυτό συνέβαλλε και η συσπείρωση των αυτοαποκαλούμενων δημοκρατικών χωρών, απέναντι στο νέο εχθρό που ήταν, πλέον, οι χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού. Ο ναζισμός και τα εγκλήματά του μπήκαν κάτω από το χαλί και η Δυτική Γερμανία μαζί με τους συμμάχους της στόχευαν πλέον στον κομμουνιστικό κίνδυνο.
Πολλοί ναζιστές, οι οποίοι είχαν υπηρετήσει με συνέπεια και ζήλο το εγκληματικό καθεστώς του Χίτλερ, ζούσαν ήσυχα και ειρηνικά, χωρίς ποτέ να αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη. Αρκετοί από αυτούς μάλιστα βρισκόταν σε δημόσιες θέσεις. Ακούγονταν διάφορα αλλά ο γερμανικός λαός θέλοντας να ξεχάσει βυθίστηκε μέσα σε μια συλλογική αμνησία.
Με την ταινία “Ο λαβύρινθος της σιωπής” (Im Labyrinth des schweigens), ο Τζούλιο Ρικιαρέλι σκηνοθετεί μια τέτοια ιστορία συλλογικής αμνησίας.
Όλα ξεκινούν όταν ένας άνδρας τυχαία, ζητά φωτιά από έναν δάσκαλο. Εκείνος του δίνει και ο άνδρας μόλις σηκώνει τα μάτια του και τον αντικρίζει, αναγνωρίζει στο πρόσωπό του έναν πρώην μέλος των Ες Ες που υπηρέτησε στο Άουσβιτς. Βρισκόμαστε στο 1958 κι ένας νεαρός δικηγόρος, ο Γιόχαν Ράντμαν, αρχίζει έναν δύσκολο αγώνα ώστε, με αφορμή το δάσκαλο-βασανιστή, να αποκαλύψει τη μεγάλη συνωμοσία της σιωπής. Τη συνωμοσία της απόκρυψης των γεγονότων. Το τραγικό είναι πως ούτε ο ίδιος δε γνωρίζει τι έχει συμβεί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης! Κι όχι μόνον αυτό, δε γνωρίζει ούτε καν την ιστορία της οικογενείας του! Κι όταν μαθαίνει αποφασίζει να αποκαλύψει την αλήθεια και να οδηγήσει τους ενόχους μπροστά τη γερμανική δικαιοσύνη. Μια αλήθεια που είναι επώδυνη για πολλούς συμπατριώτες του αλλά και για τον ίδιο…
Με έντονο το στοιχείο του πολιτικού θρίλερ, η δραματική αυτή ταινία του Τζούλιο Ρικιαρέλι, επιχειρεί να εισχωρήσει κάτω από το δέρμα της μεταπολεμικής γερμανικής κοινωνίας. Να τρυπήσει μια επιμελώς κατασκευασμένη επιφάνεια και να φέρει στο φως τη σκληρή αλήθεια. Αυτό που θέλει ο Ράντμαν είναι η λύτρωση από τις ενοχές του παρελθόντος. Είναι η πραγματική κάθαρση κι όχι η ψεύτικη εκείνη που υποκρύπτει την αλήθεια και αντί να θεραπεύσει την πληγή, απλώς, την καλύπτει. Τα γεγονότα είναι γεγονότα, εάν θέλει μια κοινωνία να προχωρήσει μπροστά πρέπει να θεραπευτεί από το σύνδρομο της στρουθοκάμηλου, οφείλει να έρθει αντιμέτωπη με τις σκοτεινές πτυχές της ιστορίας της. Το ίδιο ισχύει και για τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά.
Ο σκηνοθέτης είναι απόλυτος! Δεν υπάρχει οίκτος υπάρχει μόνον η δύσκολη ατραπός της αλήθειας. Υπάρχει ο λαβύρινθος μέσα στον οποίο βασιλεύει η σιωπή της ενοχής. Μια Αριάδνη χρειάζεται για να βγεις από την άλλη πλευρά, στο φως. Ο Γιόχαν Ράντμαν αναλαμβάνει αυτό το δύσκολο ρόλο και θα τα καταφέρει, όχι χωρίς προσωπικές απώλειες.
Το οικοδόμημα του Τζούλιο Λικιαρέλι, χτίζεται τούβλο – τούβλο, στερεώνεται σε δυνατά θεμέλια και υψώνεται αγέρωχο. Πρόκειται για μια ταινία που χαρακτηριστικό της δεν είναι η εκδίκηση, αλλά η λύτρωση από τους δαίμονες. Συχνά σκοτεινή, άλλοτε αγχωτική, οπωσδήποτε όχι απαισιόδοξη. Μια ταινία που κερδίζει το θεατή επειδή ο σκηνοθέτης ξέρει πολύ καλά πως να αναδείξει, μέσα από το συγκεκριμένο, το οικουμενικό της στοιχείο.
Βραβείο Κοινού – Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας 2015. Επίσημη πρόταση της Γερμανίας για το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας 2016.
strakersan@gmail.com

http://kersanidis.wordpress.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s