ΚΥΝΗΓΙ ΜΑΓΙΣΣΩΝ ΣΤΙΣ ΗΠΑ ΑΛΛΟΚΟΤΗ ΣΙΩΠΗ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ


«ΤΡΑΜΠΟ» και «ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ»

Τράμπο

Τράμπο

από τον Γιάννη Ν. Γκακίδη

«Ένα φάντασμα πλανιέται στην Ευρώπη: το φάντασμα του κομμουνισμού. Όλες οι δυνάμεις της γερασμένης Ευρώπης ενώθηκαν σε μιαν ιερή συμμαχία για να κυνηγήσουν αυτό το φάντασμα: ο πάπας και ο τσάρος, ο Μέτερνιχ κι ο Γκιζό, γάλλοι ριζοσπάστες και γερμανοί αστυνομικοί» (Κομμουνιστικό Μανιφέστο Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς-1948). Αυτό το φάντασμα απειλούσε και τις ΗΠΑ, όταν ο κ. Μακάρθι εύρισκε παντού φίλους του Κομμουνισμού και άρα εν δυνάμει, αν όχι άμεσους εχθρούς της αμερικάνικης ελευθερίας. Ο Ντάλτον Τράμπο(«Τράμπο» του Τζέι Ρότς) υπήρξε ένα από τα πολλά θύματα αυτού του κυνηγιού μαγισσών που, έλαβε χώρα στην μεταπολεμική Αμερική πάνω από δύο δεκαετίες, καθότι μέλος του κομμουνιστικού κόμματος, αλλά και πόσοι άλλοι. Όντας ονόματα καταξιωμένα στο Χόλιγουντ, ακόμη και ως απλοί συμπαθούντες στην προοπτική της κομμουνιστικής θεωρίας, ή ακόμη και ως απλοί συνδικαλιστές, βρέθηκαν από την μια μέρα στην άλλη στο περιθώριο, στην απομόνωση και οδηγήθηκαν στην αυτοχειρία ή στον απόλυτη πτώση και τελικά εξόντωση. Σκοτεινές μέρες του λαμπερού αμερικάνικου ονείρου και μάλιστα από έναν κόσμο τόσο φανταχτερό. Το ίδιο φάντασμα βλέπει και ο αμερικανός συνταγματάρχης στην μεταπολεμική Γερμανία των κεκαλυμμένων θιασωτών του Χίτλερ(«Ο Λαβύρινθος της Σιωπής» του Τζούλιο Ρικιαρέλι). Ας τους Ναζί εγκληματίες λέει στον νεαρό εισαγγελέα Γιόχαν Ράντμαν, «ο κομμουνισμός είναι τώρα ο εχθρός μας». Αχ αυτός ο Κομμουνισμός για πόσα δεινά μας, είναι υπόλογος! Ας όψονται βέβαια ο εφαρμοστές στου σοσιαλιστικού οράματος στη Σ.Ε.

Ο λαβύρινθος της σιωπής

Ο λαβύρινθος της σιωπής

Ο Ντάλτον Τράμπο υπήρξε ένας ταλαντούχος σεναριογράφος που, διώχθηκε από τον Μακάρθι και τις περιβόητες εξεταστικές επιτροπές του. Φυλακίστηκε, έζησε το εργασιακό εμπάργκο και βρήκε ως λύση επιβίωσης τη συγγραφή σεναρίων χωρίς την υπογραφή του. Μέχρι που σενάριό του βραβεύθηκε με όσκαρ με την υπογραφή ενός φαντάσματος (Ρόμπερτ Ριτς), «Ματωμένος Στίβος»- 1957. Να πάλι τα φαντάσματα που λέγαμε. Κάτι που έγινε και όπλο απέναντι στους διώκτες του, όπερ και δεν κατάφεραν να αποτρέψουν την επαναφορά του στην επίσημη «σεναριακή» δραστηριότητά του με βούλα και υπογραφή. Ήταν τότε που ο Όττο Πρέμινγκερ με το «Έξοδος»-1960 και ο Κερκ Ντάγκλας με το «Σπάρτακος»-1960, επέβαλλαν την απαίτησή τους να υπογράψει ο Τράμπο τα σενάρια της ταινίας. Ήταν μια νίκη της αγωνιστικής επιμονής του Τράμπο και άλλων συναδέλφων απέναντι στον αδυσώπητο Μακάρθι. Εντωμεταξύ αρκετοί ήδη είχαν χαθεί. Ενώ αρκετοί συνθηκολογούσαν για να γλιτώσουν το τομάρι τους, όπως-όπως. Κι από κοντά διάσημοι αστέρες και κομμουνιστοφάγοι, αρωγοί στο κυνήγι ενός ανύπαρκτου εχθρού.
Την ίδια περίοδο που, ο Τράμπο και οι συνάδελφοί του δίνανε μάχη επιβίωσης, στη Δ. Γερμανία ένας νεαρός εισαγγελέας, έδινε τη δική του μάχη απέναντι σε μια συνωμοτική σιωπή. Ο πόλεμος είχε λήξει με τα γνωστά αποτελέσματα για όλη την ανθρωπότητα. Οι επίγονοι των Ναζί δεν ξέρανε και άλλοι, κάνανε πως δεν ξέρανε, για τα γνωστά κι ανείπωτα του Άουσβιτς. Οι Γερμανοί είναι αλήθεια πως, ζήσανε και ζούνε με τα επίχειρα των Ναζί. Με την πτώση της Γερμανίας του Χίτλερ βιώσανε σχεδόν ότι κάνανε στους πολεμικούς τους αντιπάλους, εκτός βέβαια από τα αδιανόητα του ολοκαυτώματος. Είναι αλήθεια πως, η πρώτη μεταπολεμική γενιά δεν ήξερε, επειδή δεν τολμούσαν να τους μάθουνε οι μεγαλύτεροι, αλλά και επειδή κάποιοι δε θέλανε να μάθουνε. Δεν αντέχονται τέτοιες ενοχές. Μόνο ο πανδαμάτωρ χρόνος, αν δεν κλείνει τις πληγές, ξέρει να τις κρύβει στο πέπλο της λήθης. Όμως οι άνθρωποι δεν πρέπει να ξεχνούν, για να μην επαναλάβουν. Το μορατόριουμ και η προσπάθεια να σπρωχθούν όλα στην άβυσσο της λήθης με τις ευλογίες της πολιτικής εξουσίας(Αντενάουερ) και την ανοχή των συμμάχων του δυτικού μπλοκ δεν έδινε λύση. Βλέπετε οι αμερικανοί είχαν πια καινούργιο εχθρό, το φάντασμα του λέγαμε, όχι απόρροια παράδοξου θανάτου, αλλά ως αυτό που συμβολίζει ένα φάντασμα, τον φόβο και τον τρόμο ενός εφιάλτη. Όσο ο εισαγγελέας Ράντμαν έψαχνε, τόσο πιο πολύ δυσκόλευε το πράμα. Υπήρχε παντού προσωπική εμπλοκή με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Είτε απευθείας από κάποιον που, υπηρέτησε τη ναζιστική ιδέα από το Άουσβιτς, είτε επειδή γνώριζε αλλά ποιούσε τη νήσσα. Καλό το παραμύθι «δεν γνωρίζαμε», αλλά δεν έχει δράκο αληθοφανή. Παντού ένα τείχος σιωπής. Οι άνθρωποι οφείλουν να αντιμετωπίσουν τα επίχειρα των ίδιων πράξεών τους, ακόμη και πράξεων των οποίων είναι απλά κληρονόμοι. Πρέπει να διαχειριστούν τις ερινύες όχι μόνο σε συλλογικό επίπεδο, αλλά και σε προσωπικό. Θυμάμαι πριν χρόνια έναν γερμανό τον Λεό, ώρα του καλεί. Είχε να μιλήσει με τον πατέρα του σχεδόν 30 χρόνια. Και στην κηδεία του πήγε με δυσκολία. Πιστεύω μου είπε, πως ο πατέρας μου ήταν ναζί. Δεν είναι εύκολα πράγματα αυτά, κι ας λένε. Σήμερα δε με την επίκαιρη συζήτηση, για χρέη, αποζημιώσεις, grexit και επιγόνους που, άλλοι οικτίρουν και ξορκίζουν το ιστορικό παρελθόν και άλλοι που υπερηφανεύονται γι’ αυτό, τέτοιες ιστορίες έχουν σοβαρό λόγο ύπαρξης. Η ιστορική αλήθεια δεν πρέπει να μένει κρυφή, ή να τη γνωρίζουν λίγοι. Παρότι η ιστορική γνώση δεν αποτρέπει τη δράση της ιδιοτέλειας και του κακού, εντούτοις δίνει μιαν ελπίδα για το καλύτερο, την αποφυγή ίδιων λαθών, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Αμφότερες οι ταινίες είναι άξιες θέασης, καθότι δημιουργούν ερωτήματα και προκαλούν συζήτηση, θέτοντας το δάκτυλο επί των τύπων την ήλων του ιστορικού γίγνεσθαι. Γεγονότα που καθόρισαν την ιστορική διαδρομή, επηρέασαν την άσκηση πολιτικών, καθόρισαν στάσεις και συμπεριφορές, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Ο Μακαρθισμός υπήρξε μια επώδυνη περίοδος, όχι μόνον για του ανθρώπους της τέχνης, αλλά και για την δημοκρατία και την ελευθερία ιδεών στις ΗΠΑ. Το μεταπολεμικό τραύμα των γερμανών, δεν είναι μια εθνική υπόθεση, αλλά επεκτείνεται σε όλη την ανθρωπότητα, αφού υπέστη τόσα πολλά και αδιανόητα. Μπορεί η οδήγηση στο εδώλιο του κατηγορουμένου το 1963 δεκάδων δραστών της ναζιστικής θηριωδίας να μην επέφερε την κάθαρση στην γερμανική κοινωνία, ή την απενοχοποίηση στη συνείδησή τους. Πως θα μπορούσε άλλωστε. Ωστόσο έγινε αφορμή για διερεύνηση της συλλογικής συνείδησης, για περισυλλογή και αναζήτηση των αιτιών μιας τόσο απάνθρωπης συμπεριφοράς. Οφείλω να εξάρω τους δύο σκηνοθέτες Τζέι Ροτς και Τζούλιο Ρικιαρέλι. Να αποδώσω τα εύσημα στου γερμανούς, τους όποιους γερμανούς, πιθανότατα τους λόγιους και όχι τον μέσο γερμανό πολίτη ,για την τόλμη να αναδείξουν θέματα που καίνε. Μπορεί ο Ρικιαρέλι να είναι ιταλός, αλλά έχει μακρόχρονη παραμονή και καλλιτεχνική δραστηριότητα στη Γερμανία. Καλές ερμηνευτικέ παρουσίες από Αλεξάντερ Φέλινγκ, Γκερτ Φος, Ρόμπερτ Χούνγκερ Μπίλερ, Αντρέ Σιμάνσκι, Γιοχάνες Κρις. Εξάλλου η ταινία είναι και επίσημη πρόταση της Γερμανίας για τα φετινά όσκαρς. Πριν απ’ αυτόν είχαμε τον Όλιβερ Χίρσμπιγκελ «Η Πτώση», τον Ντένις Γκάνσελ «Το Κύμα», τον Φλόριαν Χένγκελ Φον Ντόνερσμαρκ «Οι Ζωές των Άλλων». Για τους αμερικανούς δεν γεννάται θέμα, ξέρουν να αξιοποιούν τα πάντα προς οικονομικό όφελος. Είναι ικανοί για το χειρότερο, έχουμε σωρούς απ΄ αυτό στο σινεμά, αλλά και για το αριστούργημα. Ξέρουν να κάνουν την αυτοκριτική της, όταν πια δεν κινδυνεύουν από κανέναν. Κάποτε μου έλεγε ένας ελληνοαμερικανός εκθειάζοντας τις ΗΠΑ, πως έχει ο καθένας την ελευθερία να γράψει στην εφημερίδα ακόμη και υβριστικά για τον Πρόεδρο της χώρας, χωρίς να κινδυνεύει από διώξεις. Δε γνώριζε προφανώς τα περί Μακαρθισμού. Συμφωνώ βέβαια, επειδή ωστόσο είναι ακίνδυνος για το σύστημα. Το βλέπουμε σήμερα με την λογοδιάρροια της τηλεόρασης και με το χάος του διαδικτύου. Το περίφημο facebook, έδωσε τη δυνατότητα στις μυστικές υπηρεσίες, όπως η CIA, να έχουν όλες τις πληροφορίες προσωπικών δεδομένων και μάλιστα δια του «αυτοφακελώματος». Ο πάντες είναι πλέον έτοιμοι να δώσουν μέχρι και το νούμερο του σώβρακού τους για χάρη των facebook και twitter. Ο Τζέι Ροτς προσέγγισε αξιοπρεπώς το θέμα του, ενώ ο Μπράιαν Κράνστον είναι πειστικότατος στον ρόλο του Τράμπο, εξ ου και η υποψηφιότητα για όσκαρ. Στον αντίποδα του Τράμπο, να αναφέρουμε τον Έντουαρντ Τζ. Ρόμπινσον που, με εξευτελιστικό τρόπο ενέδωσε στις πιέσεις του Μακάρθι, όπως τον υπερασπιστή του Μακαρισμού Τζον Γουέιν και της Έντα Χόπερ. Και ένα αστείο για την πραγματικότητα του Χόλιγουντ με τα λεγόμενα b movies. Ο παραγωγός Φρανκ Κινγκ λέει κάποια στιγμή στον Τράμπο: «έχουμε μια στολή γορίλα και πρέπει να την αξιοποιήσουμε», ήτοι να γράψουμε ένα σενάριο βασισμένο σ’ αυτή. Για την ιστορία, επειδή οι σεναριογράφοι δεν απολαμβάνουν τη δόξα των ηθοποιών και των σκηνοθετών, να αναφέρω μερικές ταινίες τα σενάρια των οποίων έγραψε ο Ντάλτον Τράμπο. «Παράξενη Αποστολή», «Διακοπές στη Ρώμη», «Ο Πεταλούδας», «Ο Τζόνι Πήρε τ΄ Όπλο του».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s