ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΤ-3


«ΣΤΟΝ ΚΑΘΕΝΑ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ» του Έλιο Πέτρι

από τον Γιάνη Ν. Γκακίδης

vlcsnap-00157-300x164Σε μια κωμόπολη της Σικελίας ένας φαρμακοποιός, ο Μάνο δέχεται απειλές για τη ζωή του μέσω ανωνύμων επιστολών. Όταν μια μέρα βρίσκεται για κυνήγι με τον φίλο του τον γιατρό Ρόσιο, θα δολοφονηθεί τόσο ο ίδιος, όσο και ο φίλος του. Η εξωσυζυγική ερωτική δραστηριότητα του Μάνο θα κατευθύνει τις αστυνομικές έρευνες σε έγκλημα ζηλοτυπίας. Σύντομα όμως και με τη συνδρομή ενός καθηγητή του Λαουράνο, θα αποδειχθεί πως τα πράγματα είναι πολύπλοκα και το νήμα της αναζήτησης των δολοφόνων οδηγεί σε παράξενα μονοπάτια. Ο Πέτρι γύρισε το 1968 μια ταινία, η απαρχή της οποίας δείχνει για ένα συνηθισμένο θρίλερ, το οποίο στην πορεία αποκλίνει από τα εγνωσμένα, κλίνοντας περισσότερο σε πολιτικό θρίλερ. Αυτό με τη σειρά του γίνεται το όχημα για σχόλιο και καταγγελία της διαπλεκόμενης εξουσίας. Μια εξουσία που διαπλέκεται, συναλλασσόμενη με το παρακράτος της μαφίας, ενώ δεν αφήνεται αλώβητη και η εκκλησιαστική εξουσία. Και όλα τούτα φαίνεται να έχουν επιρροή από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της έντονα πολιτικοποιημένης δεκαετίας του 1960, όχι μόνο της Ιταλίας, αλλά της Ευρώπης και του κόσμου μας συνολικότερα. Ωστόσο η αφηγηματική διαδρομή της ιστορίας οδηγεί σε μονοπάτια με ερωτήματα λεπτής ισορροπίας και συχνά αμφίδρομης πορείας. Τα απειλητικά γράμματα προς τον Μάνο δεν είναι παρά μανούβρες αποπροσανατολισμού, καθότι ο στόχος ήταν ο φίλος του ο Ρόσιο, όπως αποδεικνύεται με την δραματουργική εξέλιξη του στόρι. Ο Ρόσιο είχε εμπλακεί σε έναν γάμο, παρά τη θέληση της νύφης. Μέσα από την εξωσυζυγική δραστηριότητα-ζωή του, βρέθηκε απέναντι σε έναν αντίζηλο που, ήταν βουλευτής. Στην προσπάθειά του να αντιμετωπίσει, έναν ισχυρό άνδρα για τα δεδομένα της επαρχίας, ανακαλύπτει την μεμπτή πολιτική συμπεριφορά του, όπου κυριαρχούν διαπλοκή και διαφθορά. Έτσι ο Ρόσιο μετατρέπεται σε πολιτικό στόχο.vlcsnap-00159-300x165Ο Μάνο έχει εμπλακεί σε έναν γάμο συμφερόντων και δεν ακουμπά τη γυναίκα, παρά αναζητά την ερωτική θαλπωρή σε άλλες γυναίκες. Ο Μάνο τελικά δεν είναι παρά μια παράπλευρη απώλεια της εγκληματικής δράσης της εξουσίας. Η Λουίζα, η χήρα του Ρόσιο, προϋπήρξε ερωμένη του εξαδέλφου της και δικηγόρου που, διερευνά την υπόθεση της διπλής δολοφονίας. Ο μόνος έξω από το διαπροσωπικό και κοινωνικό αλισβερίσι είναι ο Λαουράνο, ένας αριστερός καθηγητής με αρκετή δόση αθωότητας, απέναντι στην οργανωμένη εξουσία. Βέβαια από ένα σημείο και μετά ενδίδει κι αυτός στις επιταγές της ερωτικής συγκυρίας, χωρίς βέβαια να αποκλίνει από τον διττό στόχο του, πολιτικό και προσωπικό. Βλέπουμε τελικά πως, υπάρχει μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο πολιτικό και ο προσωπικό, το δημόσιο και το ιδιωτικό. Όλοι οι χαρακτήρες στις πράξεις τους έχουν κίνητρο προσωπικό, αλλά και πολιτικό. Δεν διευκρινίζεται ποιο ήταν συνέπεια του άλλου. Ή καλύτερα ποιο έχει βαρύνουσα θέση σε σχέση με το άλλο. Θα επεδίωκε ο Ρόσιο να ξεσκεπάσει τη διαφθορά του βουλευτή, αν δεν απειλείτο απ’ αυτόν σε προσωπικό επίπεδο; Θα προέβαινε ο Λαουράνα στην αναζήτηση της αλήθειας και της δικαιοσύνης, αν δεν γοητευόταν από την Λουίζα; Η επιμονή του Λαουράνα στην αναζήτηση της αλήθειας φθάνει στα όρια της αφελούς αυτοθυσίας. Ο δικηγόρος και ξάδελφος της Λουίζα, θα προέβαινε σε εγκληματική ενέργεια ικανοποιώντας τις ανάγκες της διαπλεκόμενης εξουσίας, αν δεν ήταν ερωτευμένος με την Λουίζα; Με μια γρήγορη ματιά, βλέπουμε πως το πολιτικό και το προσωπικό, αν δεν ταυτίζονται, τουλάχιστον χρειάζεται το ένα τη συνδρομή του άλλου. Η πολιτική δεν είναι μια γενική και αφηρημένη έννοια, αλλά χρειάζεται την προσωπική εμπλοκή.
Εκείνο όμως που, ως κατακλείδα έρχεται στο τέλος της ταινίας και μάλιστα με εξαιρετικό τρόπο, με τη δύναμη των εικόνων και όχι του λόγου. Με μια γαμήλια τελετή ο Πέτρι καταδεικνύει τη διαπλοκή και διαφθορά της εξουσίας, πολιτικής και εκκλησιαστικής. Αναδεικνύει τη σπουδαιότητα της προσωπικής εμπλοκής ακόμη και στο πολιτικό γίγνεσθαι. Στη δε παλάντζα ανάμεσα σε συναισθήματα και συμφέρον, ανάμεσα σε ιδιοτέλεια και δημόσιο συμφέρον, δείχνει να γέρνει η πλευρά της ιδιοτέλειας. Στην αφηγηματική πορεία ο Πέτρι χρησιμοποιεί το δηκτικό χιούμορ για να σχολιάσει. Η μουσική του Λουίς Ενρίκε Μακάλοφ εξαιρετική. Οι ρυθμοί αφήγησης ελαφρώς ράθυμοι με τις πληροφορίες σε στάγδην ροή, αλλά σκόπιμα, για να μελετήσει ο θεατής όχι μόνον τα ωραία κάδρα, αλλά και τους χαρακτήρες όπου, από τις γκριμάτσες και τα άλλοτε καρφωμένα και άλλοτε μετέωρα βλέμματα, συντελείται ένα είδος ψυχογραφήματος. Στους χαρακτήρες έχουμε, στον αντίποδα του κυνικού και διεφθαρμένου πολιτικού του συστήματος εξουσίας, τον αφελή και σχεδόν ανιδιοτελή αριστερό, με τις όποιες ενστάσεις, να υπερασπίζεται την πολιτική του ουμανισμού, έστω και διαμέσου του κόμματος. Ο Πέτρι δεν αναφέρει καν την λέξη μαφία, εντούτοις τα υπονοούμενα και τα συμφραζόμενά τους, οδηγούν εκεί. Ως προς τον σχολιασμό της κοινωνικοπολιτικής πραγματικότητας της Ιταλίας σε αντιδιαστολή με τις ΗΠΑ, οι βόμβες σκάνε στο Παλέρμο χωρίς πρόκληση ανησυχίας, όχι μακριά από την λογική του Τέξας. «Οι φανισμένοι έχουν εξομολόγους, οι αμερικάνοι ψυχαναλυτές». «Μ΄ αρέσει η Σικελία, όταν δεν έχει σικελούς». Στην ερμηνευτική συνδρομή ο εξαιρετικός Τζιαν-Μαρία Βολοντέ, η απαστράπτουσα Ειρήνη Παππά, ο κυνικός Γκαμπριέλε Φερτζέτι, κ.α.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s