ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΕΡΤ-3


«ΥΠΟΘΕΣΗ ΜΑΤΕΪ» του Φραντζέσκο Ρόζι

01από τον Γιάννη Ν. Γκακίδη

Ο Ενρίκο Ματέι, αντάρτης στη διάρκεια του Β΄ παγκόσμιου πολέμου, βουλευτής του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος το διάστημα 1948-53, τίθεται επικεφαλής της AGIP. Σημειώνεται πως, η συγκεκριμένη πετρελαϊκή εταιρεία δημιουργήθηκε από τον Μπενίτο Μουσολίνι και τυγχάνει κληροδότημα από την περίοδο της κυριαρχίας του φασιστικού κόμματος και είναι κρατικών συμφερόντων. Ο Ενρίκο Ματτέι είχε μεγαλεπήβολα σχέδια για τον ρόλο της AGIP στην παγκόσμια αγορά του Πετρελαίου και γενικότερα των υδρογονανθράκων. Τούτο βέβαια με τη σειρά του μεταφράζεται σε άσκηση πολιτικής υψηλών απαιτήσεων και προσδοκιών στη διεθνή πολιτική σκακιέρα. Επεδίωκε λοιπόν την ενεργειακή αυτονομία της Ιταλίας αφενός μεν με την εξόρυξη των οικείων υδρογονανθράκων σε Σικελία και στην Ιταλική επικράτεια, αφετέρου δε την οικονομική επιρροή και τα αντίστοιχα οφέλη με τη συνεργασία του με χώρες όπως η Σοβιετική Ένωση, Αραβικά Εμιράτα, Τυνησία κλπ. Ήθελε να σπάσει το ολιγοπώλιο στην Πετρελαϊκή βιομηχανία των «7 Αδελφών». Βλέπε ExxonMobil, BP, Chevron, Shell, ConocoPhillips, Total κλπ.
Ο Φραντζέσκο Ρόζι σκηνοθετεί δυναμικά, με ντοκιμαντερίστικη οπτική, με συνεχή φλας μπακ μιαν ιστορία πολιτική, αναδεικνύοντας το βρώμικο παιχνίδι της παγκόσμιας πολιτικής σκηνής. Την ίδια στιγμή κάνει το πορτρέτο ενός ευπατρίδη, με φιλοδοξίες που, ικανοποιούνται μέσα από το συλλογικό ασυνείδητο, το οποίο βρίσκει την αυτοπραγμάτωση διαμέσου ανθρωπίνων αξιών, της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας, αλλά και της εθνικής υπερηφάνειας. Μια εθνική υπερηφάνεια που θέλει να εδράζεται στην εθνική ανεξαρτησία και την ατομική ελευθερία, χωρίς να περνά απαραίτητα την εγνωσμένη οδό της εκμετάλλευσης ανθρώπου, από άνθρωπο και κατ’ επέκταση κράτους από κράτος. Η ΕΝΙ (Ente Nazionale Idrocarburi) υπήρξε δημιούργημα του Ενρίκο Ματτέι και ήταν η εταιρεία εκμετάλλευσης των Ιταλικών υδρογονανθράκων. Το ερώτημα από την αρχή της ταινίας είναι αν ο Ματτέι δολοφονήθηκε, καθότι με την έναρξη της αφήγησης γινόμαστε μάρτυρες του θανάτου του, από πτώση του ιδιωτικού του αεροπλάνου. Βέβαια το ερώτημα ευθύς εξ αρχής φαίνεται ρητορικό ή προσχηματικό, καθότι μέσα από την αστυνομική και κυρίως δημοσιογραφική έρευνα, μας δίνεται η ευκαιρία να γνωρίσουμε την προσωπικότητα του Ματτέι, βήμα-βήμα, τα σχέδια και τις επιδιώξεις του στον χώρο της επιχειρηματικότητας αλλά και της πολιτικής. Η επιμονή του στον δημόσιο ή καλύτερα δημοσίων συμφερόντων χαρακτήρα της εταιρείας είναι μνημειώδης και μας δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε την σπανιότητα, ενός ατόμου, να υπερασπίζεται με παρρησία το δημόσιο συμφέρον. «Δε μ’ ενδιαφέρουν τα χρήματα, μου αρκεί ο μισθός μου από την εταιρεία» ή «Ο Ανιέλι, εγώ ή εσύ δύο φορές την μέρα μπορούμε να φάμε» είναι ρήσεις που, βρίσκονται στον αντίποδα της εγνωσμένης και πολλών δεινών φορέα απληστία, προβάλλοντας ταυτόχρονα και την επάρκεια δια της λιτότητας. Εκείνο που αναδεικνύεται στην ταινία και στις μέρες μας είναι αυτονόητο πια, είναι ο έλεγχος των πάντων από κάποιες εταιρείες ανά τον κόσμο, τα καρτέλ, τη διαπλοκή και την επιβολή ή άσκηση της πολιτικής με γνώμονα το επιχειρηματικό τους συμφέρον, φυσικά ερήμην των πολιτών. Και όταν λέμε πάντων, εννοούμε της πολιτικής η οποία από την μια νομιμοποιεί το σύστημα εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, ή γίνεται το εργαλείο διαχείρισης των πολιτών, από την άλλη είναι ένα εργαλείο στα χέρια του πολίτη να αποτρέψει την εκμετάλλευση ή τουλάχιστον να την περιορίσει. Εκείνο που χαρακτηρίζει την προσωπικότητα του Ματτέι είναι ο συνδυασμός ρεαλισμού και οράματος. Μάλιστα ο ρεαλισμός του συνίστατο στην αντιμετώπιση των πολιτικών και οικονομικών παραγόντων, επιδιώκοντας συνεργασίες και συμμαχίες με φαινομενικά ετερόκλητα στοιχεία. Συνεργασίες από Σ. Ε μέχρι Αραβικά Εμιράτα. Μάλιστα στάθηκε κόντρα στην αντίληψη να διαλυθεί η AGIP και να ρευστοποιηθεί, ως μη αποδεκτό κληροδότημα του Φασισμού. Από αντάρτης, Χριστιανοδημοκράτης, αλλά και συνεργαζόμενος και με άλλους πολιτικούς παράγοντες, ανεξαρτήτου ιδεολογίας. Ιδεολογία του, το δημόσιο συμφέρον. Βέβαια εκ των πραγμάτων διαψεύδεται ο χαρακτηρισμός του ρεαλιστή, με τη δολοφονία του, αλλά δείχνει πως η θέληση είναι ένα ακαταμάχητο όπλο. Έχει σχέση ο σκοπός για τον οποίο την χρησιμοποιεί κάποιος. Σίγουρα κληροδότησε μια σημαντική ιδεολογική και οικονομική παρακαταθήκη για την Ιταλία και παρότι στις μέρες μας η Ιταλία βρέθηκε σε μιαν άλλη κατεύθυνση αυτήν του «Μπερλουσκονισμού».
Η ταινία θυμίζει το «Πολίτης Κέιν» του Όρσον Γουέλς, αλλά και το « Σαλβατόρε Τζουλιάνο» του ίδιου του Ρόζι. Ο Τζουλιάνο υπήρξε ληστής παλαιάς κοπής πριν τον πόλεμο, με δράση στο κίνημα των Σεπαρατιστών της Σικελίας, ο οποίος υμνήθηκε ως λαϊκός ήρωας, αλλά κατηγορήθηκε και ως συνεργάτης της μαφίας.
Εκπληκτικός στην ερμηνεία ο Τζιαν Μαρία Βολοντέ, συνεπικουρείται από τους Λουίτζι Σκαουαρίνα, Τζιανφράνκο Όμπουεν κ.α. Υποβλητική και η μουσική του Πιέρο Πικιόνι. Ο Φραντζέσκο Ρόζι πιστός στην μετά-νεορεαλιστική ματιά του, αναμιγνύει επιδέξια μυθοπλασία, με στοιχεία ντοκιμαντέρ και ρεπορτάζ, φτιάχνοντας ένα ρεαλιστικό πορτρέτο. Παρότι υπάρχει μια εμφανής «αγιοποίηση» του Ματτέι, ενός προσώπου, του οποίου η ζωή και ο θάνατος προκάλεσε συζητήσεις και έρευνες επί χρόνια, η πληροφόρηση του θεατή είναι αρκετά κατατοπιστική.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s