Η ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟ ΣΙΝΕΜΑ


(αναδημοσίευση από την «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»,18/1/2016)

ΜΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΛΙΣΤΑ

Αυτή είναι η ζωή μου

Αυτή είναι η ζωή μου

γράφει ο Αλέξης Ν. Δερμεντζόγλου
dermetzo@otenet.gr

Μια και ενδιαφερόμαστε όλοι για τον κινηματογράφο και νοιαζόμαστε για τις δικές μας ταινίες, καλό είναι να εξετάσουμε πώς συμπεριφέρονται σ’ αυτές κάποιες άλλες χώρες. Στις ΗΠΑ, λοιπόν, δεν είναι τα Όσκαρ ή γενικά οι εκτεταμένες διαφημιστικές εκστρατείες γύρω από κάθε φιλμ, αλλά και η ουσία. Υπάρχει, λοιπόν, ένα θεσμικό όργανο, το National Film Registry που ανήκει στη βιβλιοθήκη του ΚονγκρέσουΚάθε χρόνο ετοιμάζουν μια λίστα με 25 αμερικανικές ταινίες που αξίζει τον κόπο να διασωθούν. Κι εδώ φαίνεται το μεγαλείο των επιλογών. Θα περίμενε κανείς να είναι δημιουργίες υψηλού καλλιτεχνικού επιπέδου, μονοδιάστατες. Παρατηρώντας, όμως, και εξετάζοντας τη λίστα του 2015, νιώθουμε και ένα είδος μεγαλείου στις επιλογές. Κάποιες απ’ αυτές ο γράφων ίσως τις καταχωρούσε και στις πιο ανίσχυρες στιγμές του αμερικανικού κινηματογράφου. Ωστόσο, το σκεπτικό αυτής της επιτροπής φαίνεται πως αποτελεί ένα καλό μάθημα και για τη δική μας κινηματογραφία.

Λός ΄Αντζελες εμπιστευτικό

Λός ΄Αντζελες εμπιστευτικό

ΔΥΟ ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Για να αναπτυχθεί, λοιπόν, η έβδομη τέχνη μιας χώρας δεν είναι λογικό να κατατάσσουμε τις ταινίες σε περιθωριακές, κακές, καλλιτεχνικές ή αριστουργήματα. Με τόσες διαφορετικές τάσεις είναι λογικό μια λίστα να αξίζει τον κόπο, να περιέχει και κάποιες ταινίες μη αναμενόμενες. Μια ματιά στους τίτλους είναι ενδεικτική. Ο Άιβαν Ράιτμαν γύρισε τη μεγάλη επιτυχία Γκόστμπάστερντς (1984). Πέρα από κάποια κωμικά στοιχεία και καλά εφέ, το θέμα είναι τελείως κοινότοπο. Ωστόσο, η μεγάλη επίδραση στο κοινό καθώς και άλλα στοιχεία την έφεραν στη λίστα του 2015 με τις 25 ταινίες που αξίζει τον κόπο να διασωθούν και να διατηρηθούν.
Στα 1986 ο Τόνι Σκοτ γυρίζει το Τοπ Γκαν που γνωρίζει τρομερή επιτυχία. Κερδίζει το Όσκαρ τραγουδιού, διαθέτει δύο εκτυφλωτικούς σταρ (Τομ Κρουζ, Κέλι Μακ Γκίλις) και λανσάρει και ενδυματολογική μόδα. Παράλληλα, μοιάζει με ένα γιγαντιαίο, ερωτικό και πολεμικό βίντεο κλιπ.

ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΦΟΡΑ
Κέρδισε πολλά στις εισπράξεις αλλά εισέπραξε και άκρως αρνητικές κριτικές. Αυτό δεν απέτρεψε από το να επιλεγεί. Αντίθετα, δύσκολα μπορεί κάποιες να διαφωνήσει με το Λος Άντζελες εμπιστευτικό (1997) του Κέρτις Χάνσον από μυθιστόρημα του Τζέιμς Μακ Ίλρόι με διακεκριμένους σταρ. Είναι ένα πολιτικό γκάνγκστερ- νουάρ, που καταγγέλλει τη διαφθορά στα ανώτερα στρώματα. Στα 1994 ο Φρανκ Ντάραμποντ θα γυρίσει το Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ. Με εξαιρετικούς ηθοποιούς έχουμε μια τοιχογραφία αλλά και το χρονικό μιας μεγάλης φιλίας κι ακόμα το όνειρο της αναζήτησης της ουτοπίας. Οσκαρικό και ποιοτικό το φιλμ, με ευαισθησία μεν αλλά άκρως ακαδημαϊκό, ξεχωρίζει για την οπτική του. Η επιλογή του στη λίστα είναι λογική και όχι παρακινδυνευμένη, όπως του Τοπ Γκαν και των Γκόστμπάστερντς. Αναμενόμενη η ανθολόγηση της κλασικής δημιουργίας του Κινγκ Βίντορ Τον άρτον ημών τον επιούσιον (1934), ιστορία μιας ομάδας εργατών που ιδρύουν ένα μικροκοινωνικό κοινόβιο για να ζήσουν καλύτερα.

Τελευταία εξοδος Ρίτα Χέηγουορθ

Τελευταία εξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ

ΜΙΑ ΕΦΙΑΛΤΙΚΗ ΠΡΟΓΝΩΣΗ
Στα 1979 γυρίζεται μια ιδιόρρυθμη ταινία που στην Ελλάδα δεν γνώρισε επιτυχία. Το Να είσαι εκεί κύριε Τσανς του Χαλ Άσμπι με τον Πίτερ Σέλερς στο βασικό ρόλο είναι μια ζοφερή πρόγνωση για τα πολιτικά πράγματα των ΗΠΑ. Είναι τελικά δυνατό ένας άνθρωπος που γνωρίζει μόνον τη γλώσσα των τηλεοπτικών σίριαλ να θεωρείται ότι λέει σοφίες και να φθάσει μέχρι και την υποψηφιότητα για πρόεδρος των ΗΠΑ; Θεωρώ πως το φιλμ αποτελεί μια σημαντική κατάθεση και δίκαια βρίσκεται στη λίστα του 2015. Και φυσικά αξίζει τον κόπο να παρατηρήσουμε το εύρος των άλλων επιλογών.

Να είαι εκεί κύριε Τσάν

Να είαι εκεί κύριε Τσάνς

ΜΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΜΑΖΙΚΟΤΗΤΑ
Έχουμε, λοιπόν, και την ανθολόγηση μιας βουβής ταινίας του 1920. Είναι το αγαπημένο Σημάδι του Ζορό του Φρεντ Νίμπλο με τον κορυφαίο Ντάγκλας Φέρμπανκς στο ρόλο ενός τριφηλού τύπου που όμως όταν φοράει τη μάσκα, μετατρέπεται σε εκδικητή και προστάτη των καταπιεσμένων. Στη συνέχεια υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα παρατήρηση σχετικά με την επιλογή του Δράκουλα (1931) του Τζορτζ Μέλφορντ σε σενάριο από τη νουβέλα του Μπραμ Στόκερ. Αξίζει τον κόπο να σημειωθεί πως αυτή η αμερικανική παραγωγή είναι σε ομιλούσα ισπανική. Επειδή, λοιπόν, βρισκόμαστε στα πρώτα χρόνια του ηχητικού κινηματογράφου, στο Χόλιγουντ γυρίζονται τότε ταινίες στα ισπανικά, ιταλικά και γαλλικά. Στόχος τους να προσελκύσουν τις μεγάλες αγορές με τα πλήθη που δεν γνώριζαν αγγλικά. Παράλληλα, ευρισκόμενοι εν μέσω του μεγάλου οικονομικού κραχ του 1929, οι ταινίες τότε ήταν η μόνη σχετικά φθηνή και καλοδεχούμενη ψυχαγωγία και έτσι επιζητούνταν.

ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ ΠΡΟΓΝΩΣΕΙΣ
Περίπου μ’ αυτό το σκεπτικό το φιλμ περιλαμβάνεται στη λίστα των 25 του 2015. Μια πολύ ενδιαφέρουσα επιλογή αφορά στην ασπρόμαυρη Σατανική επιχείρηση (Seconds, 1966) του Τζον Φράνκεχάιμερ με τον Ροκ Χάτσον στο βασικό ρόλο. Πρόκειται για ένα από τα πλέον εφιαλτικά φιλμ όλων των εποχών, όπου ο τρόμος μπλέκει με την επιστημονική φαντασία, το όνειρο φυγής και τη σκληρή πραγματικότητα. Μια από τις κορυφαίες, πεσιμιστικές ταινίες του `60 που αντανακλά τόσο την απογοήτευση από τη δολοφονία του Τζον Κένεντι όσο και το σκοτεινό κόσμο του «ψυχρού πολέμου». Ένα χρόνο μετά τη Σατανική επιχείρηση γυρίζεται πάλι σε ασπρόμαυρο το ντοκιμαντέρ Το πορτρέτο του Ιάσονα της διακεκριμένης Σίρλεϊ Κλαρκ.

Σατανική επιχείρηση

Σατανική επιχείρηση

ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΛΟΔΡΑΜΑ
Η σκηνοθέτιδα παίρνει επί 12 ώρες συνέντευξη από τον Άαρον Πέιν, τον επονομαζόμενο Τζέισον, έναν διαβόητο τύπο. Από όλο αυτό το ποταμιαίο υλικό κρατάει λιγότερο από ένα δίωρο (1 ώρα και 45 λεπτά) και καταλήγει σε μια πολύ διεισδυτική διερεύνηση, σε μια ταινία φημισμένη εδώ και χρόνια.
Θεωρώ πως από τη λίστα των 25 δεν θα μπορούσε να λείψει ένα κλασικό, παραδοσιακό γουέστερν. Έχουμε, λοιπόν, την περίφημη Καραμπίνα φάντασμα (1950) του Άντονι Μαν με τους Τζίμι Στιούαρτ, Σέλεϊ Γουίντερς. Μια εξαιρετική καραμπίνα αποτελεί το συνδετικό κρίκο διάφορων παράλληλων ιστοριών του κεντρικού μοτίβου που είναι το κυνήγι ενός δολοφόνου. Έξοχο, στιλιστικό, μινιμαλιστικό φιλμ από τα κορυφαία του είδους.

Η καραμπίνα φάντασμα

Η καραμπίνα φάντασμα

Πιστεύω επίσης πως από τη λίστα ήταν πολύ δύσκολο να λείπει ένας Ντάγκλας Σερκ που κωδικοποίησε κοινωνικά το τυπικό μελόδραμα. Ανθολογείται, λοιπόν, η ταινία του Αυτή είναι η ζωή μου (1959) με τη Λάνα Τάρνερ. Μια ηθοποιός, η πίεση και το προβληματικό κοριτσάκι της, σ’ ένα χρονικό που κάμει μια ευρύτερη αναφορά στον αμερικανικό τρόπο ζωής.
Όπως, λοιπόν, παρατηρούμε, όταν κάποιος επιθυμεί να διασώσει την πολιτιστική κληρονομιά του, επιλέγει με μια ευρύτητα πνεύματος και με αναζητήσεις σ’ όλα τα κινηματογραφικά είδη. Κάθε προκατάληψη οδηγεί στην απώλεια και κάθε τέτοια μόνον στην εξασθένιση μιας κινηματογραφίας. Δεν την ωφελεί αλλά τη μειώνει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s