ΤΟ ΔΩΜΑΤΙΟ (ROOM)


της Πόπης Μανωλίδου

κατάλογος

Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Ηθοποιού σε Δράμα για την Μπρι Λάρσον
Κυκλοφορεί στην Ελλάδα την Πέμπτη 14 Ιανουαρίου

Ο κινηματογράφος ξεπερνά κάποτε προσωρινά τον χαρακτήρα ως τεχνικό μέσο και επιβεβαιώνει τον χαρακτήρα του ως τέχνη που σε καθηλώνει με τα εφέ, αλλά και με μια αλήθεια βαθιά ανθρώπινη.
Μιλώ για την ταινία “Το Δωμάτιο” που πραγματεύεται μια τέτοια ιστορία. Στην αρχή η ταινία εκτυλίσσεται σαν ανθρωπολογικό και κοινωνιολογικό δοκίμιο: είναι δυνατόν, και ως ποιο βαθμό, η ανθρώπινη νόηση να αναπτυχθεί σε συνθήκες εγκλεισμού; Ποια είναι τα όρια του κόσμου για το παιδί της κοπέλας;
Δυστυχώς, ο εξωτερικός κόσμος δηλώνει προσωρινά την παρουσία του με ένα φεγγίτη που μαρτυρά τη διαδοχή του χρόνου (μέρα-νύχτα) και τη διαδοχή των εποχών (ένα ξεραμένο φύλο πάνω στον φεγγίτη). Η νοητική και συναισθηματική ωρίμανση συντελείται με τα μέσα που παρέχει η φύση: η μητρική αγάπη, τα στοιχειώδη υλικά αγαθά για την επιβίωση, και χωρίς άλλα εργαλεία για τον μικρό ώστε να κατανοήσει τον έξω κόσμο, που τον θεωρεί σαν εξωγήινο. Συγκινητικός ο αγώνας της μητέρας να διαπαιδαγωγήσει το γιό της στις διάφορες κοινωνικές αξίες και αρχές, που αρχικά για εκείνον δεν έχουν νόημα αφού ζει σε ένα εξωκοινωνικό περιβάλλον. Θα αποδειχθούν όμως πολύτιμες μόλις βγει στον έξω κόσμο. Από την καθημερινή επαφή των δυο τους μαθαίνουμε την αλήθεια: την απαγωγή της μητέρας και την ενηλικίωσή της μέσα στο δωμάτιο, και τελικά την απώλεια της εφηβείας της. Το ενδεχόμενο της απόδρασης από την ιδιότυπη φυλακή δεν τίθεται εξαρχής πιεστικά (λειτουργεί και το “Σύνδρομο της Στοκχόλμης”), αλλά το συμφέρον του παιδιού απαιτεί δράση για την απόδραση από το δωμάτιο.
Η απόδραση και η ελευθερία συντελούνται αλλά αποδεικνύονται μια δύσκολη εξίσωση. Ο εξωτερικός κόσμος και οι άνθρωποι έχουν αλλάξει, αλλά για τους έγκλειστος όλα είναι δύσκολα διαχειρίσιμα επειδή ήταν απόντες όταν συντελούνταν αυτές οι αλλαγές (το διαζύγιο της μητέρας, η συμβίωση με άλλον σύντροφο, η επιφυλακτικότητα του πατέρα στην παρουσία του παιδιού – καρπού βιασμού, η δυσκολία επικοινωνίας της κόρης με την οικογένειά της). Το μεγαλύτερο πρόβλημα, φυσικά, το αντιμετωπίζει ο μικρός, που ξαφνικά βρίσκεται σε ένα χαώδες γι’ αυτόν περιβάλλον και δεν ξέρει πως να κινηθεί μέσα του (χαρακτηριστική η σκηνή της ανόδου και καθόδου στη σκάλα του σπιτιού). Όλα τον δυσκολεύουν, ακόμα και τα παιχνίδια: την περίοδο του εγκλεισμού παιχνίδια του ήταν η επικοινωνία με τη μητέρα του, που τώρα όμως την διεκδικούν και άλλα πρόσωπα. Όλα είναι ξένα: εύλογα αρχίζει η νοσταλγία για το δωμάτιο. Η μητέρα κάνει απόπειρα αυτοκτονίας και ο μικρός τη σώζει με τον μόνο τρόπο που γνωρίζει, την αγάπη. Αυτή μεταφράζεται σε κοπή των μακριών μαλλιών του και αποστολή της κοτσίδας στην άρρωστη μητέρα (ως άλλος μικρός Σαμψών στέλνει τη δύναμή του, τα μαλλιά, στη μητέρα του για να γίνει καλά). Καταστάσεις που θυμίζουν τα “Παράθυρα” του Καβάφη: ίσως το φως να είναι μια νέα τυραννία.
Μια ταινία γεμάτη συμβολισμούς, μια κριτική στον πολιτισμό μας που απομακρύνει από τον άνθρωπο την περιέργεια για τον κόσμο και τον εαυτό του. Αλλά ο μεγαλύτερος συμβολισμός είναι ο τίτλος: το δωμάτιο. Τι είναι το δωμάτιο; Χώρος προσωπικός, χώρος ανάπαυσης, χώρος όπου ο καθένας ξετυλίγει την ατομικότητα και ιδιαιτερότητά του. Αλλά το ίδιο δωμάτιο μπορεί να γίνει η προσωπική μας φυλακή από την οποία θέλουμε να αποδράσουμε χωρίς να ξέρουμε τι σημαίνει η ελευθερία μας. Πρέπει να προσδιορίσουμε το περιεχόμενό της γιατί εκεί έξω χαλκεύονται νέα δεσμά: η οικογένεια που θέλει το δικό της μερίδιο σ’ αυτή τη νέα ζωή αλλά και η κοινωνία που θέλει να ενσωματώσει τα νέα μέλη με δικούς της όρους (έκθεση στα ΜΜΕ, εξηγήσεις, ευθύνες και ενοχές). Μια ταινία εξαιρετικά ευαίσθητη, επιβεβαίωση της παραδοχής ότι το διακύβευμα είναι η ανθρωπιά, που μένει αλώβητη παρά τις εξωτερικές επιθέσεις.
Έξοχο φιλμ και υπέροχες ερμηνείες, άξιες προς βράβευση.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s