73 ΧΡΟΝΙΑ ΧΙΡΟΣΙΜΑ


 

Χιροσίμα αγάπη μου

Χιροσίμα αγάπη μου

Γράφει ο Αλέξης Ν. Δερμεντζόγλου

«10.000 βαθμοί η θερμοκρασία του ήλιου». Θυμάσαι , πώς να ξεχάσεις ,πώς να ξεχάσουμε; 73 χρόνια μετά, η 6η Αυγούστου του 1945 παραμένει ένα σταθερό οδυνηρό σημείο αναφοράς, μια ημερομηνία μνήμης και ντροπής ταυτόχρονα. Λίγο μετά τις 8 το πρωί, ενώ οι δραστηριότητες ξεκινούσαν στη Χιροσίμα, το αμερικανικό βομβαρδιστικό Enola Gay (εξ ου και το περίφημο ομώνυμο τραγούδι των Ο.Μ.D) έριξε την πρώτη ατομόβομβα στην ιστορία της ανθρωπότητας και απομακρύνθηκε. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά και τραγικά. Ακόμα και σήμερα, μετά από επτά δεκαετίες, λευχαιμίες, χρόνια νοσήματα και γενετικές ανωμαλίες στιγματίζουν τον πληθυσμό της πόλης. Τρεις ημέρες αργότερα, στις 9 Αυγούστου του 1945, οι Αμερικανοί ρίχνουν και τη δεύτερη ατομόβομβα στο Ναγκασάκι. Η Ιαπωνία αναγκάζεται να συνθηκολογήσει. Η άποψη που διατυπώθηκε και από τον τότε πρόεδρο Τρούμαν ήταν ότι με τη συντόμευση του πολέμου αμέτρητοι Αμερικανοί στρατιώτες έσωσαν τις ζωές τους. Σύντομα όμως αυτή η δικαιολογία ξεθώριασε και έκτοτε οι διαμαρτυρίες κατά της χρήσης ατομικών όπλων στις πολεμικές συγκρούσεις είναι συνεχείς.

΄Οταν φυσάει ο άνεμος

Όταν φυσάει ο άνεμος

ΓΙΑ ΤΗ ΧΙΡΟΣΙΜΑ
Δυστυχώς η ρίψη των δύο ατομοβομβών εγκαινίασε έναν έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των τότε δύο υπερδυνάμεων στα πλαίσια του εγκαινιασθέντος «ψυχρού» πολέμου με εκκίνηση τον αποκλεισμό του Βερολίνου. Στις ΗΠΑ δικάστηκαν, καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν το ζεύγος Τζούλιους και Έθελ Ρόζενμπεργκ, με την κατηγορία ότι διοχέτευσαν ατομικά μυστικά στη Σοβιετική Ένωση. Το ευχάριστο είναι ότι έκτοτε, και για 70 ολόκληρα χρόνια, κανένας δεν ανέλαβε το ρίσκο να χρησιμοποιήσει ατομικά όπλα. Δεν έγινε ούτε στον πόλεμο της Κορέας ούτε κατά τη 13ημερη πυραυλική κρίση της Κούβας τη δεκαετία του ΄60. Τη σκυτάλη πάντως ανέλαβε ο κινηματογράφος και πρόσφερε -πέραν των ντοκιμαντέρ- εξαιρετικές, σχεδόν υποδειγματικές, ταινίες για το δράμα της Χιροσίμα. Ο Αλέν Ρενέ γυρίζει την πολύκροτη δημιουργία «Χιροσίμα αγάπη μου». Στη σύγχρονη Ιαπωνία, ο έρωτας μιας Γαλλίδας στιγματισμένης από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και ενός Ιάπωνα συναντά το τείχος της ιστορικής μνήμης και της συλλογικής συντριβής. Είναι ένα ποιητικό φιλμ με εξαιρετικές εικόνες, αλλά και πλάνα γεμάτα σοκ από τη βομβαρδισμένη Χιροσίμα.

Μαύρη βροχή

Μαύρη βροχή

Η «ΒΡΟΧΗ» ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ
Ο Μαρκ Ντάνσκοϊ αναφερόμενος στα αθώα θύματα (παιδάκια με λευχαιμίες) των δύο ατομικών βομβών προσφέρει το συγκινητικό «Γεια σας παιδιά». Από την Ιαπωνία η «Μαύρη βροχή» του Σοέι Ιμαμούρα θα βραβευτεί για την αμεσότητα και την εφιαλτική «ποίησή» της. Μαύρη βροχή από την ατομική τέφρα σκορπίζεται παντού δημιουργώντας ένα σκοτάδι κολάσεως. Αθώοι άνθρωποι εξοντώνονται. Ο Ακίρα Κουροσάβα τη δεκαετία του ΄90 γυρίζει την πολύ ευαίσθητη ταινία «Ραψωδία τον Αύγουστο». Από τα ντοκιμαντέρ θυμίζω πως μεταξύ πολλών το «Enola Gay» είναι αποκαλυπτικό, αναλύοντας τους χαρακτήρες και τις αντιδράσεις των ανδρών του βομβαρδιστικού Β-52, που έριξε τη βόμβα στη Χιροσίμα.

ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ΄60
Ωστόσο οι αυξανόμενοι πολεμικοί ανταγωνισμοί, η μεγάλη σύγκρουση στην Κορέα και η κλιμακούμενη ένταση του «ψυχρού» πολέμου δημιούργησαν ένα κύμα αγωνίας στους σκεπτόμενους πολίτες και καλλιτέχνες. Στα 1959 ο Στάνλεϊ Κρέιμερ θα γυρίσει το «Όσο θα υπάρχει ο κόσμος» (με Γκρέγκορι Πεκ, Άβα Γκάρντνερ, Φρεντ Αστέρ, Άντονι Πέρκινς). Ένα αμερικανικό υποβρύχιο βρίσκεται στην Αυστραλία, ενώ όλος ο κόσμος έχει καταστραφεί από πυρηνικό πόλεμο. Παρακολουθούμε τις δραματικές συνθήκες δύσκολων αποφάσεων. Τη δεκαετία του ΄60 το αμερικανικό σινεμά εφορμά αψηφώντας την απειλή του Μακαρθισμού. Γυρίζονται κάποια φιλμ υψηλού επιπέδου, που παράλληλα ασκούν κριτική κατά της αντικομουνιστικής υστερίας. Ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ προσφέρει μια διαχρονική μνημειώδη «μαύρη» αντιπολεμική σάτιρα. Το «SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα», πέρα από το κατάπικρο πεσιμιστικό τέλος, ασκεί κριτική στον ανόητο πατριωτισμό, τοποθετώντας και την περίπτωση του λάθους που μπορεί να τινάξει όλο τον κόσμο στον αέρα. Ο Σέλερς είναι έξοχος σε πολλαπλούς ρόλους, ενώ η καταγγελία του νεοφασισμού είναι χαρακτηριστική.

΄Οσο υπάρχουν άνθρωποι

Όσο υπάρχουν άνθρωποι

ΑΜΕΙΛΙΚΤΑ ΧΤΥΠΗΜΑΤΑ
Ταυτόχρονα σχεδόν ο Σίντνεϊ Λουμέτ γυρίζει το «Συναγερμό του θανάτου» με τον Χένρι Φόντα. Από μοιραίο λάθος, ατομικές βόμβες καταστρέφουν τη Μόσχα. Πρέπει να ληφθούν κρίσιμες αποφάσεις για να μην εξελιχθεί το ατύχημα σε παγκόσμιο ολοκαύτωμα. Οι αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου είναι κατ’ ανάγκη τραγικές. Δεκαετίες αργότερα θα γυριστεί το τηλεοπτικό ριμέικ από τον Φρίαρς με τους Τζορτζ Κλούνι ,Ρίτσαρντ Ντρέιφους. Κοντά σ’ αυτό το φιλμ να προσθέσω και το «Βυθίσατε το υποβρύχιο U-128» του Τζέιμς Χάρις με Ρίτσαρντ Γουίντμαρκ, Μάικλ Κέιν και άλλους γνωστούς ηθοποιούς. Ένα πολεμικό αμερικανικό πλοίο και ένα σοβιετικό υποβρύχιο αλληλοεξοντώνονται με πυρηνικά όπλα, και πάλι εξαιτίας ενός ανθρώπινου λάθους και της έλλειψης πείρας και ψυχραιμίας. Κι έχουμε πάντα συνέχεια που διακόπτεται για λίγο από την ειρηνική ύφεση. Ωστόσο οι ανησυχίες θα συνεχιστούν αργότερα και τη δεκαετία του ΄80 θα προκύψουν τρία υπέροχα φιλμ.

Συναγερμός του θανάτου

Συναγερμός του θανάτου

ΟΙ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΤΟΥ ‘80
Αρχικά είναι η τηλεταινία του Νίκολας Μέγιερ «Η επόμενη μέρα» με τον Τζέισον Ρόμπαρντς. Μετά από μια συμβατική σύγκρουση κάπου στη Γερμανία, οι δύο υπερδυνάμεις κάνουν χρήση ατομικών πυραύλων. Οι καταστροφές και η δυστυχία είναι τεράστιες. Η τηλεταινία προβλήθηκε και στη σοβιετική τηλεόραση με μεγάλο ρεκόρ τηλεθέασης. Να προστεθεί εδώ το έξοχο βρετανικό κινούμενο σκίτσο « Όταν φυσάει ο άνεμος», που δείχνει την οδύνη ενός ζεύγους υπερηλίκων που σαρώνονται κατά τη διάρκεια πυρηνικής σύγκρουσης. Φυσικά υπάρχει και μια μικρή μεν και άγνωστη, αλλά εύστοχη, αμερικανική ταινία του 1988, το «Μεγάλος πανικός σε μικρή πόλη». Ένας νέος σ’ ένα τηλεφωνικό θάλαμο ακούει μια φωνή να του λέει πως σε 70 λεπτά θα εκτοξευθούν πυρηνικά βλήματα. Το τέλος είναι τραγικό και πεσιμιστικό.

Η επόμενη μέρα

Η επόμενη μέρα

ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΕΙΡΗΝΗΣ
Την δεκαετία του ‘ 90 ο Τόνι Σκοτ στο «Crimson tide» (με Τζιν Χάκμαν, Ντένζελ Γουάσινγκτον) δίνει το χρονικό ενός αμερικανικού πυρηνικού υποβρυχίου, το οποίο μόλις και μετά βίας αποφεύγει την ολέθρια σύγκρουση. Ωστόσο το αμερικανικό σινεμά ανησυχεί και για ατομικά ατυχήματα σε εργοστάσια ή αλλού. Γνωστό το «Σύνδρομο της Κίνας» με τον Τζακ Λέμον και περίφημη η οσκαρική ταινία του Μάικ Νίκολς « Η εξαφάνιση της Κάρεν Σίλκγουντ», ιστορία αληθινών προσώπων και γεγονότων. Η Κάθριν Μπίγκελοου αναφερόμενη στο πραγματικό ατύχημα σοβιετικού πυρηνοκίνητου υποβρυχίου γύρισε το πολύ καλό «Υποβρύχιο Κ-19:Ο φονιάς». 70 χρόνια μετά η σκέψη μας παραμένει, ίπταται στη Χιροσίμα. Μνημόσυνο και ταυτόχρονα ευχή «Ποτέ ξανά».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s