Απόηχος του 53ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης


…  ΚΑΙ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΣΤΕΓΗ

ΕΝΑΝ ΟΥΡΑΝΟ … ΜΕ  ΑΣΤΕΡΙΑ (*)

του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

Η πέτρα της υπομονής

Αναδημοσίευση  από την  εφημερίδα «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» της 25ης Νοεμβρίου

Επίκαιρο όσο ποτέ ξεναπροβάλλει το ερώτημα: Πώς πρέπει να κρίνουμε και να αντιλαμβανόμαστε τις ταινίες, τι συμβαίνει και εμφανίζεται τόσο μεγάλη απόσταση μεταξύ κριτικής των ειδικών και απόλαυσης των θεατών; Τα ερωτήματα αυτά τέθηκαν οξύτατα στο τελευταίο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, όπου εμφανίσθηκαν πια τεράστιες, σχεδόν αβυσσαλέες, αποστάσεις. Δηλαδή δεν είναι θέμα να σου αρέσει περισσότερο ή λιγότερο ένα φιλμ που εντυπωσιάζει κάποιον. Το πρόβλημα αρχίζει από τη φάση όπου οι μεν χαρακτηρίζουν μια ταινία ανοσιούργημα και οι άλλοι αριστούργημα. Και αυτό το φαινόμενο παρατηρήθηκε έντονα πρόσφατα. Μ’ αυτή, όμως, τη διαδικασία καταρρίπτεται και ο τελευταίος φραγμός αξιοπιστίας βασικά των ειδικών. Έτσι, οι περισσότεροι θεατές, για να κάνουν την προετοιμασία τους για τις ταινίες που παρακολουθούσαν στο Φεστιβάλ, εμπιστεύθηκαν τους ειδικούς, που κάποιοι απ’ αυτούς τις είχαν δει στο εξωτερικό και τις κριτικές ξένων αξιόπιστων εντύπων. Δυστυχώς, σε γενικές γραμμές, όλοι μείναμε απογοητευμένοι από την απόσταση αναμονής των αριστουργημάτων και μέθεξής τους.Το 53ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου απομακρύνεται πλέον σταθερά (15 ημέρες μετά τη λήξη του), αλλά πολλές από τις ταινίες των τμημάτων του ήδη προβάλλονται. Ας πούμε, την προσεχή Πέμπτη θα δούμε το Holy Motors του Γάλλου Λεό Καράξ, που ήταν η εναρκτήρια ταινία του Φεστιβάλ, ενώ από την περασμένη Πέμπτη προβάλλεται το φιλμ του Μουντζίου Πίσω από τους λόφους, που κέρδισε το βραβείο κοινού. Για την ταινία του Καράξ  είχαν ακουστεί τα καλύτερα και η προσγείωση έφθασε με το τέλος της προβολής. Σαφώς και δεν ήταν μια δημιουργία για το πλατύ κοινό, αλλά αυτό δεν σημαίνει και κατ’ ανάγκη πρόβλημα. Ο Καράξ, ένας οραματικός δημιουργός, εδώ και χρόνια αναζητούσε τα ίχνη μιας μεγάλης επιτυχίας. Τι μπορεί να πει η κριτική για την ταινία του και τι ο μέσος θεατής; Και το ερώτημα είναι λίγο πιο σύνθετο: Σε εποχή που τα χρήματα είναι μετρημένα, το να δοθούν 8 ευρώ μόνο για εισιτήριο είναι πάρα πολλά, αν δεν αποδεσμεύσουν απόλαυση και ψυχαγωγία. Αν οι θεατές, λοιπόν, έγιναν επιφυλακτικοί και για οικονομικούς λόγους (προ ετών ήταν βασικά ιδίως θέμα χρόνου), με ποια κριτήρια θα διαλέγουν πια ταινίες; Όταν από το εξωτερικό οι φήμες αναφέρονται σε αριστούργημα και οι Έλληνες δεν το βλέπουν, όταν οι ειδικοί βάζουν πέντε αστέρια κι εδώ δεν βλέπουμε ούτε ένα για δείγμα, για λίγο φως, τότε υπάρχει πρόβλημα και είναι μεγάλο, γιατί καταγράφεται δυσαρμονία:  Η τελευταία είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να σου προκύψει σε τέτοιες εποχές. Φανερώνει διάσταση της ελίτ του πνεύματος από τη λαϊκή μάζα, μεγάλη απόσταση θεμάτων και βλέμματος και ιδίως προσανατολίζει προς άλλες χειρότερες καταστάσεις. Και βέβαια σαφώς και η ζωή δεν είναι σινεμά. Επειδή, όμως,  το τελευταίο εκφράζει και μια αισθητική πρόταση, όταν διαφέρουν τόσο πολύ οι γνώμες, σημαίνει ότι δεν είναι δυνατό να συναντηθούν, να συνυπάρξουν.

Από τις ταινίες του Φεστιβάλ που θα παρακολουθήσουμε και στο εμπορικό κύκλωμα πολλές είναι εκείνες για τις οποίες υπήρξε διάσταση αρχικών κρίσεων, αστεριών και αποδοχής από το κοινό. Αναφέρω δειγματοληπτικά Το Κεφάλαιο του Γαβρά, το πορτογαλικό Ταμπού, την Εποχή του ρινόκερου με την Μπελούτσι, το Στούντιο ηχογραφήσεων Μπαρμπεριάν, το Στη χώρα των άλλων. Φαίνεται πάντως πως Η Πέτρα της υπομονής κέρδισε ταυτόχρονα το θαυμασμό ειδικών και θεατών: Εδώ, λοιπόν, έχουμε μια συμφωνία. Κατά τα άλλα, το φαινόμενο της διάστασης απόψεων παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις σε ό,τι αφορά στο σινεμά. Πίσω απ’ όλα ενεδρεύει ο κίνδυνος χειραγώγησης της κοινής γνώμης.Δηλαδή, σε τέτοια διαφορά απόψεων είναι λογικό οι θεατές να σκεφθούν: Δε βαριέσαι, εκεί που πήγαν τα πράγματα, δεν μπορούμε να εμπιστευθούμε κανέναν: Απλά θα προσέχουμε τα  αστεράκια που βάζουν στο φιλμ. Όταν, λοιπόν, ο απλός θεατής αντί για ενημέρωση θα ψάχνει για αστεράκια για να «φωτισθεί», θα έχει γκρεμισθεί και άλλος ένας πυλώνας της σκέψης. Θα μου πείτε πως και η απόλυτη συμφωνία είναι μια μορφή  δικτατορίας. Ναι μεν, αλλά όχι και τέτοιες αποστάσεις. Αν επιθυμούσα να δώσω μια ερμηνεία για το πού οφείλονται, θα απαντούσα αμέσως πως ο καθένας τραβάει το δρόμο του, ενώ  εμφανίζονται ιδιαίτερα αποκλίνουσες ανθρώπινες πορείες. Άλλες φιλοσοφίες, άλλες ανάγκες, άλλες κουλτούρες, άλλο τρόπο ζωής και βαθμιαία το χάσμα παγιώνεται, οργανώνεται, βαθαίνει. Φέτος είναι ο χρόνος των μεγαλύτερων αποκλίσεων, που συμπίπτει και με την κορύφωση της κρίσης. Αν, λοιπόν, περνάει κρίση και η απόσταση άποψης για μια ταινία και της «αλήθειας» της, ποιο θα είναι άραγε το επόμενο βήμα; Μα   να αποστρεφόμαστε τους άλλους ως … ξένοι!

(*) Απ΄ ευθείας μετάφραση του τίτλου του γουέστερν σπαγγέτι του Τζούλιο Πετρόνι  E per tetto un cielo  disteleΣτην Ελλάδα προβλήθηκε με τρείς τίτλους: Το πιο γρήγορο πιστόλι , Εκδίκηση στην κοιλάδα των κεραυνών, Γρήγορος σαν αστραπή βίαιος σαν καταιγίδα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s