ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΡΙΜΙΑ – Αναζητώντας την ψυχή


Gran Torino

Gran Torino

Πίσω από τον βαρύγδουπο τίτλο – φίρμα Κέντρο Μελετών και Ερευνών για το Σινεμά (ΚΕ.Μ.Ε.Σ) κρύβεται ένα όραμα, που είναι κι αυτό ως όρος φθαρμένος. Γιατί μόνον η αγάπη μπορεί να το μετασχηματίσει σε ισοδύναμες αξίες. Και, για να δώσεις αγάπη, πρέπει από κάπου να την αντλήσεις. Το «από πού» είναι ένα παντοτινό ερώτημα, που το έθεσαν ακόμα και οι ίδιοι οι βασιλείς. Ο χρόνος θα δείξει πόση αγάπη διαθέτουμε κι από πού θα την αντλήσουμε, μαζί με την αξιοπιστία, που θα αποδοθεί από τον κόσμο.

Ένας τρόπος να κοινοποιηθεί η ύπαρξη του ΚΕ.Μ.Ε.Σ, ως αυστηρά συλλογικού, θεσμικού σχεδίου, είναι η έκδοση που κρατάτε στα χέρια σας. Σκεφθήκαμε πως ο 79χρονος Κλιντ Ίστγουντ είναι επίκαιρος, σημαντικός και αξίζει η μελέτη του. Δεν είναι, λοιπόν, ένα ολοκληρωμένο βιβλίο γι’ αυτόν, αλλά μια μονογραφία, ένα δοκίμιο θεωρητικής έρευνας, αλλά και μια διαδικασία απόδοσης δικαιοσύνης, μαζί με απολογισμό.

Συνήθως, μετά τα 60 οι άνθρωποι είναι ψυχολογικά «προετοιμασμένοι» για απολογισμούς και οριστικές κρίσεις: Επιθυμούν να βάλουν τα πράγματα σε μια τάξη, μια ιεράρχηση, να κρίνουν και να (αυτο)κριθούν.

Η αυτοδικία του Επιθεωρητή Κάλαχαν / Dirty Harry γίνεται εδώ στο Gran Torino πέρασμα, διαδικασία ευθυκρισίας, κατάθεση ψυχής, απονομή ευμένειας. Το καθαρά απλοϊκό μοντέλο μιας μυθοπλασίας (ο άρρωστος που αυτοκτονεί με τον τρόπο του) υφίσταται ρωγμές από τη διείσδυση της ανατολίτικης φιλοσοφίας, που παραπέμπει στο χαρακίρι χάριν του γκίρι.

Ο Ίστγουντ σ’ αυτή την ταινία είναι ένας άλλος σαμουράι, που έρχεται από τα παλιά. Η μνήμη της Κορέας, το σκληρό φέρσιμό του, η αυστηρή -σχεδόν στρατιωτική- στάση του στη ζωή τον προετοιμάζουν για την αλλαγή επιπέδου. Παράλληλα, στην ταινία εγγράφεται και η κοινωνιολογικών κατευθύνσεων πορεία του. Οπτικά, το δοκίμιο συμπληρώνεται από ένα DVD, που δεν είναι απλά μια συρραφή, αλλά ιδίως άποψη.

Πολλούς από εμάς μας έχει προβληματίσει ο Ίστγουντ. Προσωπικά είμαι εντυπωσιασμένος από τη διαδρομή του. Δεν είναι απλά η σκηνοθετική του ανέλιξη, αλλά ιδίως η ματιά, η φιλοσοφία του, ο ανθρωπισμός του.

Ενώ, λοιπόν, δίπλα μας αμέτρητοι αλλοτριώνονται και μετατρέπονται σε απο-ανθρωπιστικά όντα, ο Ίστγουντ, μέσα από την ακαδημαϊκή γέφυρα του παραδοσιακού (άρα με αρχές) συντηρητισμού, φθάνει στην προοδευτική όχθη, εκεί που υπάρχει η αγωνία, η ελπίδα, η προσμονή. Κι επειδή τον βλέπω αρκούντως φιλοσοφημένο, καλού κακού μας αφήνει και τη διαθήκη του.

Το Gran Torino δεν είναι απλά η μάρκα ενός ρετρό μοντέλου αυτοκινήτου του 1972, αλλά μια κατάθεση ζωής. Δεν είναι μόνον ένα αντιρατσιστικό δράμα, ένα θεωρητικό σχόλιο για το θάνατο με την ευρεία έννοια του όρου, ιδίως ως αποδόμηση ταυτότητας, αλλά και ποιοτική αναβάθμιση. Ο θάνατος ως είδος τέλους καθορίζει το οριστικό των απόψεων.

Γιατί υποστηρίζω πως το Gran Torino είναι ΤΑΙΝIΑ -ΔΙΑΘHΚΗ; Γιατί διαθέτει έναν δογματισμό, ένα εσωτερικό πείσμα. Ο Βρώμικος Χάρι ξαναπαίρνει το όπλο του:

«Πυροβολεί» πρώτα τον εαυτό του και τον τιμωρεί, επειδή ασθένησε. Χαρίζει ένα νόημα στο θάνατό του. Επιτίθεται στην αρρώστια και τη μετασχηματίζει σε ευλογία, αφού του δίνει το θάρρος για το χαρακίρι.

«Πυροβολεί» τη (μυθοπλαστική) οικογένειά του, γιατί δεν του αξίζει. Ύστατη στάση ναρκισσισμού, αλλά σεβαστή.

«Πυροβολεί» τους «μαλάκες» περιθωριακούς, γιατί τους στέλνει στη φυλακή, για να πάψουν να κάνουν τους νταήδες. Και κληροδοτεί (διαθήκη) το αγαπημένο του Gran Torino (δηλαδή την κινητήρια δύναμή του) στο παιδί και ιδίως στο άλλο, το αντίθετο.

«Πυροβολεί» τέλος το σινεμά των άκριτων σινεφίλ αναφορών, γιατί καταφέρνει να το αντιστοιχίσει.

Είναι ο Σαμουράι του Μελβίλ, επειδή χρωστάει ευγνωμοσύνη σ’ αυτούς που του φέρθηκαν τρυφερά.

Είναι ο Γιακούζα, που πετάει το πιστόλι του και «κόβει» τα δάχτυλά του διά της…αυτοκτονίας του, που γίνεται τελικά πολυβόλο και ισχυρότερο φονικό όπλο από το μάγκνουμ.

Προσπερνάει τον Κάπρα. Υποκλίνεται μεν στο δάσκαλο, προσθέτει δε στο έργο εκείνου μια αλήθεια, πως η ζωή είναι πιο σκληρή από το σινεμά, άρα το τελευταίο οφείλει να την υπερβεί.

Το DVD με το Gran Torino είναι σίγουρα η οπτική διαθήκη του Κλιντ -κι ας γυρίσει ακόμα άλλες δέκα ταινίες! Το ότι επέλεξε να είναι ο τελευταίος ρόλος του φανερώνει πολλά για όσους γνωρίζουν και νιώθουν. Ογδόντα παρά ένα (στα χρόνια) είναι μεγάλη ευθύνη, όταν κοιμάσαι τα βράδια, να μην ξέρεις πως κάπου, σε κάποιο συρτάρι, αν δεν βρουν κάποτε εσένα, θα συναντήσουν την ψυχή σου.

Αλέξης Ν. Δερμεντζόγλου

Advertisements

2 thoughts on “ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΡΙΜΙΑ – Αναζητώντας την ψυχή

  1. Ο/Η kemes λέει:

    Καλορίζικο!

  2. Ο/Η ΓΙΩΡΓΟΣ λέει:

    ΠΟΛΛΑ ΜΠΡΑΒΟ ΑΞΙΖΟΥ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ ΚΕΜΕΣ ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΕΛΕΙΠΕ ΑΠΟ ΤΟ ΣΙΝΕΜΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ. ΚΑΛΗ ΑΡΧΗ, ΜΟΥ ΔΩΣΑΤΕ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΓΚΙΝΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΔΑΣΚΑΛΟ ΚΛΙΝΤ .

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s